W dniach 9-11 grudnia 2005 r. na 2. Spotkaniu Młodzieży Polonijnej w Wilnie nt. „Młodzież ku nowej Europie”, zorganizowanym przez Europejską Unię Wspólnot Polonijnych, którego gospodarzem był Związek Polaków na Litwie, omówiono następujące tematy:

sytuacja polonijnych ruchуw młodzieżowych w krajach europejskich;

możliwości i formy współpracy między organizacjami młodzieżowymi;

reaktywowanie struktury Rady Europejskiej Młodzieży Polonijnej (REMP).

 

Powołano Grupę Inicjatywną w składzie:

Edward Trusewicz, Związek Polaków na Litwie, (koordynator);

Anna Orszag, Stowarzyszenie Kulturalne im. J. Bema na Węgrzech, (zastępca koordynatora);

Aleksander Dworeckow, Towarzystwo Młodzieży Polskiej w Grodnie;

Witalij Osmołowski, Federacja Organizacji Polskich na Ukrainie;

Monika Płochocka, Towarzystwo Irlandzko-Polskie;

Karina Weżane, Związek Młodych Polaków na Łotwie;

Jakub Nagy, Ogуlnokrajowy Samorząd Mniejszości Polskiej na Węgrzech.

W/w grupa ma za zadanie:

§ przekaz informacji o reaktywowaniu REMP do wszystkich europejskich środowisk polonijnych;

§ stworzenie bazy danych;

§ przygotowanie projektu Regulaminu REMP;

§ przygotowanie zjazdu młodzieży pod hasłem „Co młody Polak może dać§ Europie”, pod egidą Europejskiej Unii Wspólnot Polonijnych, na kwiecień-maj 2006 r.

Celem realizacji powyższych zadań uczestnicy Spotkania Młodzieży Polonijnej w Wilnie podzielili się na grupy:

PRZYGOTOWANIE MERYTORYCZNE ZJAZDU: Monika Płochocka, Malwina Majkowska

REGULAMIN: Anna Orszag, Edward Trusewicz

ADMINISTROWANIE: Jakub Nagy

BAZA DANYCH: Karina Weżane

MŁODE TALENTY: Olga Bujanowa

SPORTOWO-REKREACYJNA: Witalij Osmołowski

CHARYTATYWNA: Karolina Berkesz

EDUKACYJNO-JĘZYKOWA: Agnieszka Maciaś

FOLKLOR: Tereze Myhren-Wojciechowski, Lesia Jermak

TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZA: Aleksander Dworeckow.

Ponadto, każdy z uczestników spotkania zobowiązał się do nawiązania możliwie najszerszych kontaktów z organizacjami młodzieżowymi.

Wszystkie aktualne informacje dotyczące przebiegu pracy powołanych grup będą prezentowane na stronach internetowych Europejskiej Unii Wspólnot Polonijnych do momentu stworzenia własnej strony REMP.

Helena Miziniak, Prezydent Europejskiej Unii Wspуlnot Polonijnych;

Czesław Błasik, Sekretarz Europejskiej Unii Wspуlnot Polonijnych;

Aleksander Dworeckow (Białoruś), Malwina Majkowska (Dania), Agnieszka Maciaś (Francja),

Monika Płochocka (Irlandia), Edward Trusewicz (Litwa), Karina Weżane (Łotwa), Olga Butanowa (Rosja), Tereze Myhren-Wojciechowski (Szwecja), Lesia Jermak (Ukraina), Witalij Osmołowski (Ukraina), Anna Orszag (Węgry), Karolina Berkesz (Węgry).

W dniach 9-11 grudnia Dom Kultury Polskiej w Wilnie już po raz drugi stał się miejscem spotkania przedstawicieli polonijnych środowisk młodzieżowych z krajów europejskich. Jak i poprzednio, inicjatorem spotkania była Europejska Unia Wspólnot Polonijnych z prezydentem Rady EUWP HELENĄ MIZINIAK i koordynatorem spotkania CZESŁAWEM BŁASIKIEM na czele. W roli gospodarza ponownie wystąpił Związek Polaków na Litwie. W pierwszym dniu w obradach uczestniczyli także sekretarz generalny Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" MARIA PIOTROWICZ oraz prezes ZPL MICHAŁ MACKIEWICZ. Tegoroczne spotkanie, w którym wzięło udział 13 delegatów z dziesięciu państw wschodniej i zachodniej Europy, odbywało się pod hasłem "Młodzież ku nowej Europie".

Zarуwno organizatorom jak i uczestnikom obrad przyświecał cel, by po zapoznaniu się z sytuacją polonijnych ruchów młodzieżowych w krajach europejskich nakreślić formy wspуłpracy pomiędzy zrzeszającymi się w nich młodymi ludźmi. O tym, że sytuacja w różnych skupiskach polonijnych jest jakże odmienna, można było przekonać się słuchając wypowiedzi delegatów. Jeżeli np. trudności natury materialnej - brak siedziby lub środków dla organizacji imprez - z którymi boryka się młodzież ze Wschodu, można w pewnym stopniu uznać za przejściowe, to daleko posunięta apatia w środowiskach młodych ludzi z krajów "starej" Europy już jest sygnałem do pewnych obaw. Mówili o tym przedstawiciele Szwecji, Danii i Francji. W lepszej sytuacji znajdują się ruchy młodzieżowe na Węgrzech, gdzie życie polonijne rozwija się równolegle pod auspicjami kilku organizacji. Całkiem inaczej natomiast ma się młodzież w krajach postsowieckich - na Ukrainie, Łotwie czy w Rosji, gdzie aktywności do działania wciąż nie brakuje, gorzej natomiast jest z koordynacją pomiędzy sobą. Owszem, na tle tych wypowiedzi najkorzystniej wyglądała Litwa, a informujący o ostatnich osiągnięciach na tej płaszczyźnie Edward Trusewicz nawet w pewnym stopniu starał się je stonować. Za atut poszczegуlnych wystąpień można uznać ich otwartość i szczerość, nawet jeżeli się mówiło o poważnych problemach organizacyjnych. Jak zakomunikowała np. Monika Płochocka z Irlandii, Polonia irlandzka, powstała z powojennej emigracji, liczy dziś ok. 60 osób. Zaś Polski Ośrodek Społeczno-Kulturalny, działający w Dublinie, obecnie bardziej liczy na przyciągnięcie do swych szeregów młodzieży z tzw. "nowej fali", przybywającej do tego kraju w celach zarobkowych. Z myślą o niej organizuje się imprezy kulturalne, wydaje się prasę w języku polskim, a nawet transmituje się program telewizyjny, co spotyka się ze znacznym zainteresowaniem. Stąd nadzieja, że z tych kilkudziesięciu tysięcy młodych Polaków uda się wyłonić grupę chętnych łączenia się na rzecz jakichś wspólnych działań. Z kolei trudniejsza sytuacja powstała w polskich środowiskach młodzieżowych państw skandynawskich, o czym mówiły przedstawicielki Danii i Szwecji Malwina Majkowska i Tereze Myhren-Wojciechowski. Za przyczyny braku zorganizowania się obie mówczynie uważają z jednej strony bliskość kraju ojczystego, a zarazem chęć integrowania się w środowisko nowego kraju zamieszkania i dążenie ku szybszemu dorobieniu się na nowym miejscu, często też zakładanie rodzin mieszanych. Mimo obiektywnych przyczyn dziewczyny zgodnie twierdzą, iż przynależność do organizacji jest konieczna, by nie zagubić się w nowym środowisku, by po prostu być sobą. Działalność społeczna Polaków na Węgrzech, w tym też młodzieży skupia się przy samorządach, jest ona zatem różnorodna i dość bogata: zespoły, prasa, programy RTV, strony internetowe, grupa teatralna, chór kościelny. Aczkolwiek i tu są podobne problemy, co w krajach zachodnich. Trzej przedstawiciele z Węgier - Anna Orszagh, Karolina Berkesz i Jakub Nagy - byli zgodni w tym, że okres wzmożonej aktywności w młodzieżowym środowisku z połowy lat 90. minął. Brak stałych kontaktów i wspólnych zainteresowań między poszczególnymi grupami sprawia, że liczba młodzieży chętnej udziału w życiu społecznym dziś maleje - uważają wszyscy troje. Zresztą, jak dało się zauważyć, łatwiej im szło dyskutować między sobą po węgiersku. Zbieżne problemy Ukrainy i Łotwy w wielu sprawach, jak np. brak miejsca dla spotkań, czy trudności ze znalezieniem sponsorów, są jednak różne przede wszystkim ze względu na większy stopień rozproszenia grup młodzieżowych na Ukrainie i znaczne odległości pomiędzy nimi. Przedstawicielka ok. 50-osobowego Związku Młodych Polaków na Łotwie Karina Veżane mogła zatem pochwalić się pewnymi osiągnięciami, jak chociażby kontaktami z młodzieżą polską z Litwy, inicjatywami w działalności sportowej i kulturalnej. Najważniejsze, iż młodzież chętnie współpracuje w tych kierunkach i widzi potrzebę nowych kontaktów. Mniej więcej taka sama grupa młodych Polaków z Żytomierza, w których imieniu wystąpił Witalij Osmołowski, próbuje zaradzić swym problemom, biorąc udział w sportowych igrzyskach polonijnych, konkursach recytatorskich czy spotkaniach parafialnych. Jak uważa Witalij, młodzież polska na Ukrainie również ma za sobą okres entuzjazmu, dziś raczej można zauważyć monotematyczne podejście do udziału w życiu społecznym, czemu po części są winne brak informacji o życiu środowisk młodzieżowych na świecie oraz panująca w społeczeństwie powszechna bierność, wywołana zmianami ustrojowymi ostatnich lat. By zmienić sytuację, należy dorosnąć do pewnego poziomu państwa demokratycznego i wychować u ludzi potrzebę udziału w tych zmianach. Dość, że w Żytomierzu - jednym z większych ośrodków polskości na Ukrainie - istnieje ponad 50-osobowa aktywna grupa młodych Polaków. W jeszcze większym stopniu ten sam problem rozproszenia występuje także w Rosji, gdzie młodzież ogranicza się jedynie do opanowania języka swych przodków i wyjazdów na kolonie lub studia do Macierzy oraz organizowania wspólnie z Kongresem Polaków w Rosji okolicznościowych imprez czy koncertów. Brak poczucia patriotyzmu, a tym samym aktywności w kierunku powołania młodzieżowego koła podkreślała Olga Bujanowa z Moskwy. Kardynalna zmiana, jaka nastąpiła w sytuacji Polaków na Białorusi w porównaniu z rokiem ubiegłym, nie mogła nie wpłynąć też na rozwój ruchu młodzieżowego w tym państwie. Rozbicie ZPB poprzez upolitycznienie jego działalności niekorzystnie odbiło się również na działalności prężnych dotychczas organizacji młodzieżowych - Towarzystwa Młodzieży Polskiej przy ZPB, Wspólnoty Młodej Polonii na Białorusi, harcerstwa i in. Jak powiedział reprezentant Białorusi Aleksander Dworeckow, przyjęta obecnie taktyka oczekiwania na zmianę sytuacji zawęża działalność młodzieży do małych spotkań i imprez o ograniczonym zasięgu.Reprezentujący ZPL Edward Trusewicz ograniczył się w swym wystąpieniu do przedstawienia działalności koła "Studium", ostatnio coraz aktywniej wkraczającego w obszar działania Związku. Na przykładzie kilku ostatnich przedsięwzięć dowiуdł, że jednym z bodźców w zaktywizowaniu młodzieży może stać się realizacja konkretnego pomysłu, do której wciąga się szersze jej kręgi. Obecna na spotkaniu sekretarz "Wspólnoty Polskiej", a zarazem prezes jej oddziału w Łodzi pani Maria Piotrowicz obszernie opowiedziała o kilkuletniej działalności Klubu Studentów Polonijnych, posiadającego swe filie w miastach akademickich, gdzie studiuje młodzież polonijna. Mówczyni zwróciła uwagę na potrzebę wyłaniania i kształtowania liderów ruchu młodzieżowego, organizowania spotkań integracyjnych i szukania alternatywy dla wykazania się młodzieży w życiu społecznym. Zakończyła swe wystąpienie słowami: "Jesteście pokoleniem Jana Pawła II, który mówił, że macie przed sobą przyszłość - jaką ją zbudujecie, taką ona będzie. Musicie sprostać nadziejom naszego Wielkiego Rodaka". Druga część obrad została poświęcona wyciągnięciu wniosków z podanych informacji oraz podjęciu tematu powołania młodzieżowej organizacji o zasięgu europejskim. Czy jest potrzeba powołania takiej organizacji - nad tym zagadnieniem dyskutowali na spotkaniu w Wilnie liderzy polskich środowisk młodzieżowych. Ostatecznie omówiono koncepcję przyszłej organizacji, cele, mechanizmy i zasady jej działania, w wyniku czego powołano grupę do opracowania regulaminu powstającej struktury. Czuwająca nad przebiegiem spotkania z ramienia EUWP pani Helena Miziniak zachęciła uczestników do aktywnego włączenia się w jej tworzenie, deklarując ze strony Rady EUWP i swojej osobiście wszelakie wsparcie tej inicjatywie. Działając w tym kierunku na ostatnim zjeździe EUWP w Pułtusku prezesom z poszczególnych krajów było zalecone przybycie na obrady z przedstawicielem młodego pokolenia swej organizacji. Ci młodzi ludzie pracowali na zjeździe w swojej odrębnej grupie i wtedy doszło do powołania Rady Europejskiej Młodzieży Polonijnej, której działalność jednak rozwinąć się nie udało. Prezes zaproponowała zatem wrócić do koncepcji tworzenia organizacji młodzieżowej o zasięgu europejskim. Stwarzałoby to większe możliwości dla przepływu informacji, koordynacji działań, tworzenia wspólnych programów i występowania z nimi do struktur UE. Na końcowe posiedzenie został przygotowany regulamin przyszłej struktury - Rady Europejskiej Młodzieży Polonijnej, wytypowano także osoby, odpowiedzialne za poszczególne odcinki przygotowań następnych spotkań integracyjnych w szerszym gronie. Młodzieżowe spotkanie założycielskie zaplanowano zwołać w I połowie następnego roku. Dziękując uczestnikom za udział w tegorocznym spotkaniu jego koordynator Czesław Błasik zapewnił, że zarówno rezolucja spotkania jak i opracowany regulamin REMP zostaną rozesłane do wszystkich europejskich organizacji polonijnych, wyrażając nadzieję, że owoce tej pracy w najbliższym czasie będą odczuwalne. Podziękował również za wspaniałą organizację obecnego spotkania Związkowi Polaków na Litwie. Jako krok do przodu oceniła spotkanie prezes EUWP. "Jesteście tu dlatego, że sprawy polonijne są wam bliskie, że chcecie w tych strukturach pracować, chcecie zaistnieć w Europie i pokazać, że Polak i Polska - to i państwo, i człowiek - godni naśladowania. Liczę na to, że wasz entuzjazm, widoczny w otwarciu się na różne tematy, nie zgaśnie po wyjeździe stąd i za rok spotkamy się znów. Jestem przekonana, że ta mała grupa zbuduje silną organizację młodzieżową" - powiedziała na pożegnanie Helena Miziniak. Już po zakończeniu spotkania zapytana o szerszą jego ocenę pani prezes powiedziała m. in.: "Bardzo się cieszę, że przyjechała taka grupa, która nie tylko słuchała, ale potrafiła się otworzyć. Wydaje mi się, że to są ludzie, którzy chcą działać w środowiskach polonijnych i to już jest wielki atut tego przedsięwzięcia. Uważam, iż tegoroczne spotkanie, ilościowo takie same, jak w roku ubiegłym, było bardziej bliskie konkretnych potrzeb ruchu polonijnego. Z dyskusji wynikało, że zainteresowania młodzieży są bardzo szerokie, trzeba więc ten wachlarz ich zainteresowań i wiedzy wykorzystać. Myślę, że oni mogą być przyszłymi liderami tego ruchu polonijnego, że oni już się "zarazili" tym bakcylem działalności społecznej. Życzę im, ale też sobie, bo to jest moja wielka ambicja, zanim odejdę, by ta młodzieżowa organizacja REMP powstała i zaczęła działać. Już dziś mówiliśmy o pracy w poszczególnych grupach, które mają przygotować materiały do przyszłego zjazdu. Miejmy nadzieję, że ten zjazd również nam się uda". Spotkanie młodzieżowe nie mogło się odbyć bez części kulturalnej, na którą złożyły się wypady do klubu młodzieżowego, wieczór integracyjny z młodzieżą wileńską, wycieczka po mieście i obejrzenie przedstawienia poświęconego pamięci Adama Mickiewicza w DKP. Zwłaszcza przebywanie w gronie miejscowej młodzieży wywarło duże wrażenie na gościach. Zwracając się na nim do przedstawicieli obu stron pani prezes konstatowała z uczuciem pewnej zazdrości, że bardzo chciałaby, żeby w Wielkiej Brytanii, z której pochodzi, mogłaby tak duża grupa młodych ludzi, działających w polskich organizacjach, przyjść na spotkanie. "Wielką naszą bolączką jest, że my jej nie mamy. My się boimy, że nasz olbrzymi dorobek polonijny nie będzie komu przejąć. Dlatego gratuluję wam serdecznie, że macie tylu młodych ludzi, zresztą niejeden już raz mówiłam, że przyszłość ruchu polonijnego jest na Wschodzie" - powiedziała na zakończenie pani Miziniak. Czesława Paczkowska

Po raz drugi Związek Polakуw na Litwie wystąpił w roli gospodarza spotkania młodych Polakуw mieszkających poza granicami Macierzy. Na zaproszenie Europejskiej Unii Wspуlnot Polonijnych w dniach 9-11 grudnia w Wilnie gościli młodzi ludzie z 10 krajуw europejskich wraz z panią prezydent Rady EUWP Heleną Miziniak i koordynatorem spotkania Czesławem Błasikiem. W obradach uczestniczyli także sekretarz generalny Stowarzyszenia „Wspуlnota Polska” Maria Piotrowicz oraz prezes ZPL Michał Mackiewicz. Tematem dyskusji były sytuacja polonijnych ruchуw młodzieżowych w krajach europejskich, możliwości i formy wspуłpracy między organizacjami młodzieżowymi, reaktywowanie struktury Rady Europejskiej Młodzieży Polonijnej (REMP). Potrzeba nawiązania wspуłpracy pomiędzy organizacjami polonijnymi zrzeszającymi młodzież, wynika z sytuacji, w jakiej te organizacje działają. Uczestnicy spotkania byli jednomyślni w ocenie nastrojуw panujących wśrуd młodzieży polonijnej w ich krajach. Niezależnie od tego, gdzie mieszkają: na Ukrainie, Białorusi, w Szwecji czy Irlandii. Składanie wieńcуw i okolicznościowe imprezy interesują młodych tyle, co zeszłoroczny śnieg. We wspуłczesnym świecie, gdy Macierz jest w zasięgu ręki, gdy wystarczy wsiąść do samolotu czy pociągu, by za parę godzin wysiąść w Warszawie, nie ma już potrzeby tworzenia namiastki Polski poza Polską. Potrzebne są więc bardziej atrakcyjne i inspirujące młodzież formy działalności. Polonia duńska nie jest liczna, do organizacji polonijnych należą najwięksi zapaleńcy, a w przypadku młodzieży – jednostki – mуwiła Malwina Majkowska. Malwina zaangażowała się w działalność polonijną dzięki rodzicom, ktуrzy choć od dawna mieszkają poza krajem, czują głęboką więź z Polską, aktywnie działają w środowisku polonijnym, w duchu patriotycznym wychowywali swe dzieci, ktуre choć przyszły na świat już w Danii, świetnie mуwią po polsku i uczestniczenie w życiu polonijnym traktują jak sprawę absolutnie naturalną. W większości jednak Polacy nie czują potrzeby szukania środowiska polskiego, chodzenia na polskie imprezy, tym bardziej organizowania czegokolwiek – mуwi Malwina. – Mamy nadzieję na nową falę emigracji, ostatnio do Danii z Polski przyjechała spora grupa młodych lekarzy z rodzinami, niektуrzy już się zapisali do Związku Polskiego i zapowiadają udział w imprezach polonijnych. Z relacji Tereze Myhren-Wojciechowski wynika, że podobna sytuacja jest w Szwecji. Tereze należy do zespołu folklorystycznego „Piastowie” i bardzo to sobie ceni, bo dzięki temu często wyjeżdża na koncerty i festiwale, notabene tego lata była uczestniczką Światowego Festiwalu Polonijnych Zespołów Folklorystycznych w Rzeszowie, następnie Święta Folkloru Polskiego w Wilnie. Mуwi, że jej zamiłowanie do polskiego tańca ludowego i zaangażowanie w działalność polonijną nie zawsze znajdują zrozumienie wśrуd rуwieśnikуw. Tymczasem na Węgrzech Polacy są dobrze zorganizowani, mają swoje samorządy, muzeum i archiwum, media, zespoły teatralne i folklorystyczne. Bogactwo oferty polonijnej potwierdza choćby fakt, że do Wilna przyjechali reprezentanci aż trzech rуżnych organizacji. Problem polega jednak na tym, że wspуłpraca pomiędzy poszczegуlnymi ośrodkami polonijnymi jest luźna. Zresztą, co potwierdzali rуwnież uczestnicy z innych krajуw – organizacje polonijne są zazdrosne o „swoich” i żyją w ciągłej obawie przed utratą członkуw. Stąd być może wynika ta wzajemna nieufność i izolacja. Uczestnicy spotkania pochodzący z krajуw znajdujących się na wschуd od Macierzy mуwili raczej o problemach natury finansowej – o braku własnej siedziby, miejsca spotkań, środkуw finansowych na zorganizowanie imprez. W przypadku Białorusi są to rуwnież problemy natury politycznej. Po ostatnich gorących wydarzeniach w tym kraju nastąpiło rozbicie organizacji polonijnych. Aleksandr Dworeckow z Towarzystwa Młodzieży Polskiej w Grodnie mуwił, że młodzież zasadniczo popiera prześladowaną przez władze Białorusi Andżelikę Borys. Tymczasem Domy Polskie, zbudowane ze środkуw państwa polskiego, przeszły obecnie w ręce ludzi popieranych przez reżim Łukaszenki, młodzież więc, jak zresztą inni Polacy, nie ma do nich dostępu. Na tle wypowiedzi gości spotkania to, o czym opowiadał sekretarz Związku Polakуw na Litwie Edward Trusewicz, wyglądało wręcz sielankowo. Młodzi Polacy z Danii, Irlandii, Białorusi czy Ukrainy nie kryli podziwu i zazdrości na wiadomość o sprawnie działającym i coraz liczniejszym kole ZPL „Studium”, o imprezach, na ktуre przychodzą setki młodych Polakуw z Wilna i okolic. To, że szukają kontaktуw w polskim środowisku, że chcą wspуlnie coś robić, niewątpliwie jest zasługą wychowania w rodzinie, ale też szkoły polskiej, ktуra zaszczepiła w nich wartości takie, nie inne. Gościem spotkania młodych polonusуw była sekretarz „Wspуlnoty Polskiej”, a zarazem prezes jej oddziału w Łodzi pani Maria Piotrowicz, ktуra przedstawiła ofertę Stowarzyszenia, skierowaną do młodzieży. Są to kluby studentуw polonijnych, obozy integracyjne, letnie szkoły języka polskiego i kultury, kursy zawodowe i doskonalące, staże dla młodych specjalistуw, program szkуł patronackich. Podczas obrad w Wilnie zapadła decyzja o reaktywowaniu Rady Europejskiej Młodzieży Polonijnej, zwołaniu wiosną 2006 r. zjazdu młodzieży pod hasłem „Co młody Polak może dać Europie” pod egidą Europejskiej Unii Wspуlnot Polonijnych i przekazaniu informacji o tym do wszystkich środowisk polonijnych. Wszystkie aktualne informacje dotyczące przebiegu przygotowań będą prezentowane na stronach internetowych Europejskiej Unii Wspуlnot Polonijnych. Młodzież oczywiście nie ograniczyła się do obrad i dyskusji. W programie spotkań był czas na wypad do klubu, wycieczkę po Wilnie, imprezy integracyjne, no i tradycyjne nocne Polakуw rozmowy. Prezydent Europejskiej Unii Wspуlnot Polonijnych Helena Miziniak mуwiła, że widzi w tych młodych ludziach ogromny potencjał. – My rуwnież w większości zaczynaliśmy naszą działalność w środowiskach polonijnych w bardzo młodym wieku – zaznaczyła. – Teraz starsze pokolenie odchodzi. Ważne jest, by młodego człowieka zainteresować, uświadomić mu, że bycie Polakiem – to nie tylko przejęcie bagażu zgromadzonego przez starsze pokolenie, to rуwnież wnoszenie własnego wkładu do życia polonijnego.

Barbara Sosno