Prof. dr hab. n. med. Zygmunt Albert

Wspomnienia posmiertne

Prof. dr hab. Zygmunt Albert urodzil sie 30.10.1908 r. w Turce. Studia lekarskie ukonczyl na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, i 2 marca 1934 r. podjal tam prace naukowa jako doktorant i asystent – wolontariusz w Zakladzie Akademii Patologicznej, ktorym kierowal prof. Witold Nowicki.
W poczatkach pracy naukowej prof. Albert intersowal sie chorobami ukladu krazenia, co zaowocowalo dysertacja doktorska pt. „Zmiany kilowe tetnicy glownej w przerazeniu postepujacym i w innych przypadkach", na jej podstawie 5 lipca 1935 r. uzyskal stopien doktora medycyny.

Rozwijajac swoje zainteresowania chorobami ukladu krazenia prof. Albert interesowal sie onkologia i te dwa nurty badawcze towarzyszyc mu beda przez cale zycie naukowe.

W pazdzierniku 1939 r. uzyskal venia legendi (prawo wykladania)z anatomii patologicznej na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie.

W tragicznych latach wojny i okupacji najpierw w radzieckiej, a pozniej niemieckiej doc. Albert znajduje ucieczke w pracy naukowej. Nie zalamal go tragiczny los kierownika zakladu prof. Witolda Nowickiego, ktory wraz z grupa profesorow lwowskich wyzszych uczelni zostal rozstrzelany przez hitlerowcow. Natychmiast po tym tragicznym wydarzeniu doc. Albert przystapil do zbierania dokumentacji i przeprowadzil dochodzenie na terenie kazni.Zebrane fakty opublikowal w 1964 r. w srtykule pt."Zamordowanie 25 profesorow we Lwowie przez hitlerowcow w lipcu 1941 r." w oswiecinskim zeszycie „Przegladu Lekarskiego".

Lata wojny nie oszczedzily Profesorowi wielu ciezkich przezyc, w tym pobytu w gestapowskim wiezieniu. Prof. Albert opuscil Lwow 18 grudnia 1945 r. Do Wroclawia przyjechal na wezwanie Prof. Ludwika Hirszfelda, uwczesnego dziekana Wydzialu Lekarskiego Uniwersytetu i Politechniki we Wroclawiu i objal kierownictwo Katedry i Zakladu Anatomii Patologicznej.

W 1947 r. zostaje mianowany profesorem nadzwyczajnym, a w 1945 r. profesorem zwyczajnym. W tamtych latach, kierujac Zakladem Anatomii Patologicznej jest jednoczesnie kierownikiem Zakladu Onkologii Eksperymentalnej w Instytucie Immunologii i Terapii Doswiadczalnej PAN we Wroclawiu.

Profesor Zygmunt Albert byl w Polsce pionierem badan z onkologii eksperymentalnej, dzieki jego pracom zaprzestano podawania nitrogranulogenu w schorzeniach nienowotworowych, pozniej takze w onkologii. W zwiazku z zainteresowaniami zwiazkami dwuazowymi z przemyslu spozywczego i farmaceutycznego wycofano takie karcinogeny, jak prontozyl czerwony i chryzoidyne. To tylko przez skromnosc Profesora, odkryty przez Niego watrobiak u myszy, nie mosi Jego imienia.

Pod Jego kierownictwem wyspecjalizowalo sie kilkunastu patologow, promowal 20 doktorow nauk medycznych, byl patronem 3 przewodow habilitacyjnych.

Bogata dzialalnosc naukowa i dydaktyczno-wychowawcza Profesora szla zawsze w parze z pelnieniem innych rozlicznych funkcji.

Byl pierwszym rektorem Akademii Medycznej we Wroclawiu w latach 1950-1954. W latach 1953-1957 byl czlonkiem Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej ds. Stopni i tytutlow naukowych, od 1954 r. pelnil funkcje kierownika Zakladu Immunologii Nowotworow w Instytucie Immunologii i Terapii Doswiadczalnej PAN, byl tez czlonkiem Rady Naukowej tego Instytutu, przewodniczacym Komisji Biologii Nowotworow przy Wydziale VI PAN. Przez wiele lat byl czlonkiem Prezydium Komitetu Cytopatofizjologi PAN, czlonkiem Rady Naukowej Instytutu Onkologii w Warszawie oraz Centrum Medycyny Doswiadczalnej i Klinicznej PAN w Warszawie, czlonkiem Panstwowej Komisji Nagrod Wydzialu VI PAN.

Od 1963 r. Profesor Albert byl czlonkiem korespondentem, a od 1969 r. czlonkiem rzeczywistym PAN, czlonkiem rzeczywistym Wroclawskiego Towarzystwa Naukowego, czlonkiem The Royal Society of Medicine w Londynie, Societa Italjana di Cancerologia, Europen Society of Patology i Europen Association for Cancer Research.

Ponadto byl czlonkiem wielu towarzystw naukowych w kraju, a przez wiele lat przewodniczyl Wroclawskiemu Oddzialowi Polskiego Towarzystwa Patologow. Pelnil tez funkcje czlonka Komitetu Redakcyjnego „Patologii Polskiej", „ArchiwumImmunologiae et Therapiae Experimentalis", „Postepow Higieny i Medycyny Doswiadczalnej" oraz „Folia Histochemica et Cytochemica", byl czlonkiem Komisji ds. Wadawniczych Wydzialu VI PAN.

Po odejsciu na emeryture 30 IX 1979 r. Pan Profesor nadal uczestniczyl w sprawach naukowych i pomagal w dzialalnosci diagnostycznej zakladu.

Wiosna 1981 r. wyjechal do Niemiec gdzie mieszkal pod Bremen wraz z synem, synowa i wnukami.

Wspolpracowal z patologami w Wielkiej Brytanii i prowadzil badania z historii medycyny.

Zmarl w Niemczech 07.10.2001 r. Za swoja prace prof. Dr hab. Zygmunt Albert zostal odznaczony: Krzyzem Komandorskim Polonia Restituta, dwukrotnie Krzyzem Oficerskim Polonia Restituta, Zlotym Krzyzem Zaslugi, odznakami: „Za Wzorowa Prace w Sluzbie Zdrowia", „XV-lecia Odzyskania Dolnego Slaska", „1000-lecia Panstwa Polskiego", „Budowniczego Wroclawia", brazowym medalem „Za Zaslugi dla Obronnosci Kraju" i z okazji obchodow XXV-lecia Akademii Medycznej we Wroclawiu – Medalem Akademii Medycznej.

Dr hab. Michal Jelen

Przedruk z listopadowego MEDIUM – gazety Dolnoslaskiej Izby lekarskiej we Wroclawiu