Rada Prezesów EUWP

27- 28.10.2001r.

 

W posiedzeniu wzięło udział 35 osób – członkowie EUWP, kandydaci do EUWP i goście. Jako obserwatorzy w posiedzeniu uczestniczyli: Izabella Światopełek-Czetwiertyńska z Belgii, Małgorzata Bos-Karczewska z Holandii, Waldemar Tomaszewski z Litwy oraz Jolanta Grala-Bednarcik ze Słowacji.

 

Prezydium - Sekretariat EUWP:

Helena Miziniak – Prezydent EUWP

Tadeusz Pilat – Wiceprezydent EUWP

Roman Śmigielski – Sekretarz Regionalny na kraje Europy Zachodniej

Urszula Milczewska – Sekretarz Regionalny na kraje Europy Wschodniej

Zygmunt Szkopiak, - Prezydent honorowy EUWP

 

Prowadzący Radę Prezesów: Tadeusz Pilat

 

PROPONOWANY PROGRAM RADY PREZESÓW EUWP

 

1. sprawozdania z rocznej działalności

a) Sekretariatu

b) Rady Europejskiej Młodzieży

2. Dyskusja nad sprawozdaniami

3. EUWP w świetle II Zjazdu Polonii i Polaków z całego Świata.

4. Członkostwo EUWP w Radzie Polonii Świata.

5. Sprawa TV Polonia

6. Sprawa Jedwabnego

7. Współpraca organizacji członkowskich w zasięgu regionalnym i kontynentalnym.

8. Wymiana kulturalna

9. Rozwiązywanie trudności polskiej mniejszości narodowej w krajach ich zamieszkania oraz trudności między

organizacyjnych (polskich).

10. Edukacja

11. Nowi członkowie EUWP

12. Sprawy administracyjno-finansowe EUWP

13. Propozycja wycieczki "Szlakiem Mickiewicza"

 

Prezydent EUWP, p. Helena Miziniak powitała wszystkich przybyłych: prof. Stelmachowskiego i przedstawicieli Wspólnot Polonijnych, prezesów organizacji członkowskich EUWP i kandydujących do EUWP. Poinformowała o śmierci p. Bogdana Mrozowskiego (Belgia), która została uczczona minutą ciszy.

W wyniku dyskusji zmieniono brzmienie pkt. 6. na sprawę przejawów antypolonizmu na świecie, przesunięto punkt 11. i 12. na początek obrad (po punkcie 2.) oraz dodano punkt 14. Integracja internetowa. Punkt 8. i 10. zostały zdjęte z programu.

Program spotkania po w/w korekcie został jednogłośnie przyjęty.

 

Prof. Andrzej Stelmachowski – prezes Stowarzyszenia „Wspólnota Polska" złożył obecnemu na sali obrad dr Russakowi, dyr. Domu Polonii w Pułtusku gorące gratulacje i podziękowania z okazji 10-lecia pracy.

Po krótkiej dyskusji w sprawie liczby członków uprawnionych do głosowania zostało ustalone, że 12 organizacji opłaciło składkę, 6 organizacji uiści składkę w przerwie, czyli razem 18 osób ma prawo do głosu.

Sprawozdanie z rocznej działalności Sekretariatu

 

Prezydent Helena Miziniak przedstawiła sprawozdanie Sekretariatu EUWP za rok ubiegły (w załączeniu) oraz poinformowała, że na 2 tygodnie przed Radą Prezesów ze stanowiska Sekretarza Generalnego EUWP zrezygnował Jan Mokrzycki. Helena Miziniak spotkała się z prezesem TVP p. Kwiatkowskim. W trakcie tego spotkania otrzymała informację, że w przyszłości organizacje polonijne mają być podporządkowane MSZ, a nie jak dotąd Senatowi RP, tzn. będą uzależnione od decyzji odpowiednich konsulatów RP. Wyraziła obawę, że może to doprowadzić do rozbicia Polonii, ponieważ zgodnie ze statutami poszczególnych organizacji jesteśmy organizacjami apolitycznymi, co wyklucza uzależnienie od określonej opcji politycznej.

Jan Pyszko (Szwajcaria) - absolutnie odrzucił przyjęcie takiej zmiany i domagał się dalszej współpracy ze Stowarzyszeniem „Wspólnota Polska” i z Senatem RP. Uważał, że Prezydent EUWP powinna raz w roku odwiedzać organizacje polonijne.

Helena Miziniak chciałaby się spotykać, ale dużo spraw rozbija się o finanse. Poparła inicjatywę i podkreśliła bezcenną wartość spotkań regionalnych, których inicjatorem jest Forum Polonijne w Austrii.

Konrad Sutarski (Węgry ) - zaproponował pomoc w celu wzmocnienia pracy Sekretariatu.

Sprawozdanie zostało przyjęte jednogłośnie.

 

Sprawozdanie Rady Europejskiej Młodzieży (REM)

Z powodu nieobecności przedstawicieli REM, list Anny Karpińskiej zawierający jej przemyślenia i propozycje w sprawie REM odczytał Roman Śmigielski z Danii. Helena Miziniak odczytała list młodej Polki z Bułgarii, która postuluje, że należy dać szansę młodzieży i pomóc jej zorganizować się i przygotować program działań.

Nowi członkowie EUWP

Urszula Milczewska – sekretarz regionalny przedstawiła 10 wniosków o przyjęcie do EUWP, złożonych przez następujące organizacje:

Towarzystwo Przyjaźni Bośniacko-Polskiej

Towarzystwo Polaków „Odrodzenie" w Berdiańsku - Ukraina

Polskie Stowarzyszenie p.w. Św. Wojciecha na Węgrzech

Stowarzyszenie Polaków w Mołdawii

Towarzystwo Przyjaźni i Współpracy Macedońsko – Polskiej “WISŁA” (Skopje)

Polskie Stowarzyszenie w Macedonii – Klub Polonia (Skopje)

Polskie Kulturalno-Oświatowe Towarzystwo im. Adama Mickiewicza w Kijowie

Polskie Towarzystwo Kulturalne „Mikołaj Kopernik" w Zagrzebiu

Kongres Polaków w Republice Czeskiej

Towarzystwo Przyjaźni Słoweńsko- Polskiej

Wiceprezydent Tadeusz Pilat wyraził opinię Sekretariatu nt. które z organizacji-kandydatów odpowiadają wymogom Statutu i powinny być przyjęte do EUWP.

W wyniku dyskusji w poczet EUWP przyjęto: Stowarzyszenie Polaków w Mołdawii, Polskie Towarzystwo Kulturalne „Mikołaj Kopernik” w Zagrzebiu, Kongres Polaków w Republice Czeskiej oraz Towarzystwo Przyjaźni Słoweńsko- Polskiej.

W sprawie wniosków złożonych przez dwie organizacje z Macedonii ustalono, że przedstawiciel Sekretariatu Urszula Milczewska uda się do Macedonii, aby na miejscu zapoznać się z sytuacją i na następnej Radzie Prezesów zapadnie decyzja która z organizacji może być przyjęta do EUWP.

Prof. Andrzej Stelmachowski wyraził pogląd, że nie należy podejmować pochopnej decyzji w sprawie Towarzystwa Przyjaźni Bośniacko-Polskiej w Tuzli. Fakt, że w Sarajewie istnieje jeszcze jedna organizacja, wymaga głębszego wyjaśnienia sprawy i odpowiednią decyzję o przyjęciu jednej z nich należy podjąć na następnej Radzie Prezesów. Wniosek ten został przyjęty: jeden głos „przeciw”, 3 głosy – „wstrzymujące się”.

Z powodów statutowych zgłoszenia dwóch organizacji z Ukrainy nie zostały przyjęte.

Po dłuższej dyskusji, w wyniku głosowania wniosek organizacji Polskie Stowarzyszenie p.w. Św. Wojciecha na Węgrzech został odrzucony. Na wniosek Sekretariatu reprezentacja tego stowarzyszenia zostanie zaproszona na następne spotkanie prezesów, za czym głosowało 17 delegatów, a 9 wstrzymało się od głosu.

Sprawy administracyjno-finansowe EUWP

Na podstawie sprawozdania sporządzonego przez Prezydenta Honorowego p. Zygmunta Szkopiaka, który prowadzi rachunkowość Sekretariatu, Jan Pyszko ze Szwajcarii dokonał kontroli finansów i stwierdził zgodność wpływów i wydatków. Sprawozdanie zostało przyjęte jednomyślnie.

EUWP w świetle II Zjazdu Polonii i Polaków z zagranicy oraz członkostwo EUWP w Radzie Polonii Świata

Zdaniem Jana Pyszki ze Szwajcarii był to bardzo ważny zjazd, ale nie spełnił swego zadania. Była to próba rozbicia Polonii, która się nie powiodła. Podkreślił, że RPŚ jest bardzo potrzebna. Uważał, że należy stworzyć fundację EUWP.

Tadeusz Pilat podkreślił ogromna rolę p. Heleny Miziniak w przygotowaniach do II Zjazdu. Praca w komisjach została oceniona niedostatecznie. Tadeusz Pilat uważał, że największym zawodem jaki spotkał Polonię na II Zjeździe jest sprawa Rady Polonii Świata. My w Europie już się zintegrowaliśmy, Zjazd Polaków odbywa się raz na 9 lat, a temat integracji Polaków na świecie nie został poruszony. Na Zjeździe brakowało elementu integracji ruchu polonijnego.

Helena Miziniak podkreśliła fakt, że w Prezydium Zjazdu zasiadało 6 osób z Europy, co stanowiło przeważającą większość. Błędem była nieobecność p. Malickiego – to zadecydowało o wielu sprawach. Nieprzekonywujące są argumenty w związku z nieobecnością Jana Kobylańskiego. Z pewnością były jakieś inne powody.

Andrzej Lech (Austria) - zwrócił uwagę na artykuł o Zjeździe napisany przez Tadeusza Pilata wspólnie z Romanem Śmigielskim.

Andrzej Pawłowski (Austria) stwierdził, że mieliśmy do czynienia ze zlotem lub piknikiem, ale nie zjazdem. Nie miał on żadnej kompetencji. Albo strzelamy, bawimy się itp., albo pracujemy. Jeżeli Zjazd ma odegrać rolę, to powinien być organizowany przez Polonię przy pomocy Wspólnoty Polskiej, a nie odwrotnie. Mimo to Zjazd dał sygnał w sprawie jedności Polonii. Świadczy o tym oświadczenie, które zostało opublikowane. Bez tego sygnału Zjazd byłby klęską. Jest to zasługa p. Heleny. Kto zwołuje Zjazdy? Jeżeli jest to struktura państwa polskiego, wówczas Zjazd nie ma mocy prawnej i zamienia się w piknik albo zlot. Aby stworzyć coś realnego, Zjazd musi być zwoływany przez samorządne organizacje polonijne + RPŚ.

Zdaniem Zbigniewa Kosteckiego z Niemiec Rada Polonii Świata de facto nie istnieje. Próby odnowienia RPŚ to tylko manipulacje. Nikomu nie zależy na tym byśmy byli dobrze zorganizowani tak jak EUWP. Nie musimy zapraszać p. Malickiego, bo od spotkania na Węgrzech nic się nie dzieje – nie ma korespondencji, spotkań, majątku. Musimy zbadać gdzie kto działa, ilu członków mają określone środowiska i jak działają. Musimy mieć realne struktury do reprezentacji w RPŚ. Nie ma sensu tworzenie fikcyjnej RPŚ na zasadzie nierealnych struktur. Polska nie jest zainteresowana silną Polonią w świecie.

Włodzimierz Dropiński z Belgii wyraził pogląd, że jeżeli buduje się organizację, to należy ją budować od podstaw, na bazie organizacji kontynentalnych.

W wyniku głosowania (przy dwóch głosach wstrzymujących się) zapadła decyzja, że p. Miziniak będzie reprezentowała EUWP na spotkaniu w sprawie RPŚ, które odbędzie się w dniach 17-18 listopada w Warszawie.

Sprawa TV Polonia

Helena Miziniak poinformowała, że dotychczasowy dyrektor Grzegorz Gajewski został odwołany co stawia dalszą współpracę z TV Polonia pod znakiem zapytania. Kiedy 9 lat temu powstała, miała być o nas i dla nas. Programy polonijne są skracane i coraz mniej wiarygodne. Ostatnio czas emisji audycji polonijnych ograniczono do 2 godzin tygodniowo.

Przybyły na obrady nowy dyrektor TV Polonia p. A Bartkiewicz nie był w stanie szczegółowo odpowiedzieć na wszystkie pytania zgromadzonych. Przedstawił historię telewizji i stwierdził, że TV Polonia powinna być sprawą państwową. Podkreślił brak finansów i związane z tym ograniczenie produkcji audycji celowych, jakimi są np. „Wieści Polonijne” lub „Magazyn Polonijny”. Prosił o kontakt z organizacjami polonijnymi.

Przejawy antypolonizmu w świecie

W obszernym referacie, popartym artykułami z prasy światowej, Włodzimierz Dropiński z Belgii przedstawił ataki na Polskę i Polaków w zamieszkałych w różnych państwach.

Jan Pyszko ze Szwajcarii nawiązując do referatu p. Dropińskiego, przedstawił różne formy i sposoby szerzenia antypolonizmu, szczególnie w Polsce i USA, jak też i w Szwajcarii, Niemczech, Kanadzie, Australii i w innych krajach. Zaproponował, aby wszystkie organizacje polskie i polonijne uważały walkę z antypolonizmem za priorytetową.

W konkluzji dyskusji Tadeusz Pilat podkreślił, że należy domagać się reakcji ze strony ambasad polskich i konsulatów, przekazywać informacje o tego typu przejawach do Sekretariatu EUWP oraz sygnalizować sprawę prawdy historycznej, przekręcanej w podręcznikach szkolnych.

Współpraca organizacji członkowskich w zasięgu regionalnym i kontynentalnym

Planowane spotkania regionalne i rocznicowe organizacji EUWP

Spotkanie regionalne w Sztokholmie 1-3 luty 2002 – Tadeusz Pilat

Spotkanie regionalne poszerzone w Paryżu 9-12 maja 2002 – Krystyna Orłowicz Sadowska

X- lecie Federacji Organizacji Polskich na Ukrainie – Teresa Dutkiewicz

Propozycja spotkania w Polsce dla polskich organizacji ze Wschodu – Tadeusz Kruczkowski – Białoruś

Obchody 85-tej rocznicy najstarszej organizacji polonijnej w Finlandii

120 lat Polskiej Macierzy Szkolnej na Białorusi – Stanisław Sienkiewicz.

Propozycja spotkania USOPAŁ-u z EUWP – Tadeusz Pilat

Kierunki pracy EUWP

Zdaniem Heleny Miziniak Sekretariat może tylko sugerować akcje, ale jego główna rola polega na koordynacji. Kierunki pracy EUWP są następujące:

koordynacja pomocy na Wschód. Należy stworzyć bazę danych dla krajów zachodnich ze szczegółową informacją o wszystkich krajach na Wschodzie i na Bałkanach gdzie i jaka pomoc jest potrzebna (nie zawsze materialna);

integracja ruchu światowego - odradzająca się Polonia w Ameryce południowej prosi o łączność z organizacjami europejskimi;

spotkania regionalne w Europie, zainicjowane przez p. Andrzeja Pawłowskiego;

fundacja EUWP, wcześniej proponowana przez p. Jana Pyszkę.

Andrzej Lech z Austrii wnioskował odzyskanie majątku Polonii w świecie:

Dom Polonii w Wiedniu

Szkoła Polska i Biblioteka Polska w Paryżu

Biblioteka Polska w Brukseli

polski majątek na Zaolziu.

Rozwiązywanie trudności polskich mniejszości narodowych w krajach zamieszkania oraz trudności między polonijnymi i polskimi organizacjami

Helena Miziniak zwróciła uwagę na konflikt polskich organizacji na Litwie. Dała przykład, że jej osobista interwencja w towarzystwie p. Zygmunta Szkopiaka przyczyniła się do zjednoczenia organizacji polonijnych w Niemczech.

Michał Bieniasz ze Szwecji uznał, że niezbędne jest utworzenie standardów funkcjonowania organizacji. Arbitraż lub sądy koleżeńskie to dobre narzędzia, ale niebezpieczne. Należy także uważać, by ktoś ich nie nadużywał, wykorzystując nazwę EUWP.

Roman Śmigielski z Danii stwierdził, że podziały mają kilkudziesięcioletnią historię i mają polityczne uwarunkowania. Ważna jest informacja z dołu, od członków, a także integracja z krajem zamieszkania, ale nie asymilacja. Musi być zagwarantowana niezależność organizacji oddolnych, a organizacja parasolowa musi służyć ogółowi. Musimy dotrzeć do wszystkich członków. Niezbędne jest szkolenie nt. „Jak wygląda demokratyczna organizacja”.

Krystyna Sadowska z Francji wyraziła opinię, że Kongres Polonii Francuskiej praktycznie nie istnieje. Pozostała tylko nazwa. Próby „reanimacji” KPF nie dały rezultatu. Dokumenty, statuty, sprawozdania, spotkania – wyłącznie w języku francuskim. Prosi o pomoc Sekretariatu EUWP w przywracaniu polskości.

Stanisław Sienkiewicz z Białorusi podkreślił, że Polska Macierz Szkolna działa w warunkach codziennych ataków. Często instytucje polskie pogłębiają konflikty. Należy je łagodzić, a przed dialogiem zaniechać ciosów.

Prawo białoruskie uniemożliwia tworzenie dachowych organizacji, ze względu na sposób odpowiedzialności finansowej jednej organizacji za drugą (jeżeli jedna organizacja zrobi długi, druga musi je pokryć).

Tadeusz Kruczkowski z Białorusi dodał, że konflikt międzyorganizacyjny spowodowany jest m.in. białoruskim systemem administracyjnym, który pozwala władzom kontrolować związek.

Tadeusz Pilat skonkludował, że konflikty i zwalczanie się organizacji nie służą Polonii, a władzy, która to wykorzystuje. Przyczyną konfliktów jest brak wzorców. Potrzebny jest dialog, kompromis, mediacja, wzajemna akceptacja i integracja, ale przy zachowaniu odrębności organizacji.

Propozycja Sekretariatu EUWP - wycieczka „Szlakiem A. Mickiewicza"

 

Helena Miziniak zaprosiła do realizacji tej wycieczki podkreślając znaczenie żywego kontaktu z Polakami w każdym miejscu postoju na Białorusi i Litwie. Program wycieczki będzie rozesłany do wszystkich organizacji. Proponowany termin – czerwiec 2002, czas trwania wycieczki – 2 tygodnie.

Tadeusz Kruczkowski z Białorusi zachęcał do podróży na Białoruś i zwiedzenia starych pamiątek historycznych. Zaoferował też pomoc organizacyjną.

Tersa Konopielko z St. Petersburga zachęcała do poszerzenia trasy o St. Petersburg, a Teresa Dutkiewicz z Ukrainy, aby w przyszłości pomyśleć o wycieczce szlakiem H. Sienkiewicza.

Integracja internetowa

Zbigniew Kostecki z Niemiec przedstawił ogromne znaczenie Internetu jako źródła informacji dla całej Polonii i jako narzędzia do szybkiej komunikacji między organizacjami. Organizacje, które nie posiadają komputera i dostępu do Internetu, zachęcił do korzystania z usług klubów internetowych, które funkcjonują w każdym kraju.

 

Zakończenie obrad

W konkluzji 2-dniowych obrad Tadeusz Pilat podkreślił, że zostały omówione wszystkie punkty programu Rady Prezesów, za wyjątkiem wcześniej skreślonych z programu spraw edukacji i wymiany kulturalnej, które będą omówione na następnej Radzie w przyszłym roku. Podziękował za aktywność, zrozumienie i współpracę. Zaproponował, aby na następnych spotkaniach prezesów zaakceptować praktykę opłacania składki członkowskiej i ustalania liczby ważnych głosów przed rozpoczęciem obrad.

W imieniu wszystkich uczestników spotkania Jan Pyszko ze Szwajcarii podziękował Sekretariatowi EUWP za przygotowanie i prowadzenie obrad. Zaproponował też, by „Rota” stała się hymnem polonijnym, który został odśpiewany na zakończenie obrad.

Pułtusk 27-28 października 2001

 

 

Protokołowanie i opracowanie:

Krystyna Orłowicz Sadowska – Francja

Urszula Milczewska - Bułgaria

Roman Śmigielski – Dania