konfpolregmbalt.htm

Regionalne spotkania polonijne są formą dialogu, pogłebienia kontaktu i współpracy pomiędzy organizacjami polonijnymi danego regionu a oddziałami Stowarzyszenia Wspólnota Polska. Mają one na celu zająć się sprawami, dla których na wielkich zjazdach i kongresach brakuje czasu lub możliwości ich podjęcia. Jesteśmy przeświadczeni, że mimo rewolucyjnego rozwoju komunikacji elektronicznej, bezpośredni kontakt współpracujących w dalszym ciągu ma i będzie miał znaczenie dla integracji ruchu polonijnego. Zasadą spotkań jest otwartość, a więc mogą w nich brać udział podmioty lokalne pozaregionalne, naukowe, polityczne itp. Inicjatywa spotkań zrodziła się w 2000 roku, jako reakcja na ogólnikowść i ograniczenia wszelkich form zjazdowych i statutowych, a pomysłodawcami spotkań byli nasi dwaj koledzy z Austrii: Piotr Radowski i Andrzej Pawłowski. Dotychczas odbyły się 3 spotkania: w Ramsau, Budapeszcie i Gemonie. Ich nazwy i stopień sformalizowania zależne były od organizatora.

Organizatorem konferencji w Sztokholmie jest Zrzeszenie Organizacji Polonijnych w Szwecji, a z jego upoważnienia Tadeusz Adam Pilat - przewodniczący konferencji i Maria Olsson – gospodarz konferencji.

W obradach udział wzięło 33 osoby, w tym 7 gości zaproszonych.

- 13 przedstawicieli reprezentujących 8 organizacji z 6 państw regionu Morza Bałtyckiego. W tym: Finlandia (2 osoby), Litwa (2), Łotwa(1), Estonia (1), Rosja (2), Szwecja (5);

- 8 przedstawicieli Stowarzyszania Wspólnota Polska reprezentujących 6 oddziałów i radę krajową. W tym oddziały: Warszawski, Krakowski, Pomorski, Rzeszowski, Koszaliński i wielkopolski;

- 5 przedstawicieli reprezentujących 3 organizacje z państw spoza regionu Morza Bałtyckiego. W tym: Austria (3 osoby), Szwajcaria (1), Francja (1).

 

- Andrzej Fedorowicz – Poseł do sejmu RP, członek Sejmowej Komisji Łączności z Polonią i Polakami za granicą;

- Helena Miziniak – Prezydent Europejskiej Unii Wspólnot Polonijnych;

- Jacek Starościak – Dyrektor Sekretariatu Rady Państw Bałtyckich;

- Stefan Skawina – Konsul Generalny RP w Sztokholmie;

- Marek Bykowski – Konsul Generalny RP w Malmö;

- Radomir Wojciechowski – Konsul RP w Sztokholmie;

- Mariusz Michalak – Konsul RP w Malmö.

Wieczorem, 1 lutego, wszyscy uczestnicy i goście wzięli udział w przyjęciu wydanym z okazji inauguracji konferencji, przez JE Ambasadora RP w Królestwie Szwecji, Pana Marka Prawdę.

- Senator Tadeusz Rzemykowski – Przewodniczący Komisji Emigracji i Polaków za Granicą Senatu RP;

- Poseł Roman Giertych – Przewodniczący Sejmowej Komisji Łączności z Polakami za Granicą;

- Prof. Andrzej Stelmachowski – Prezes Stowarzyszenia Wspólnota Polska.

Na konferencji omawiano cztery z pięciu zaplanowanych tematów:

- perspektywy współpracy regionalnej;

- współpraca ze Stowarzyszeniem Wspólnota Polska;

- udział organizacji polonijnych w procesie legislacyjnym;

- integracja ruchu polonijnego na świecie;

Temat poświęcony procesowi samokształceniowemu w ruchu polonijnym nie został poruszony z przyczyn czasowych.

Uczestnicy zapoznali się z treścią porozumienia Organizacji Polskich Regionu Morza Bałtyckiego Zawartego w Tallinnie w 1992 roku. Inicjatorem porozumienia był Kongres Polaków w Szwecji. Przypomniano szereg pozytywnych efektów tego porozumienia, m.in. wydawanie od niedawna tygodnika „Nasz Czas”, będącego zintegrowaną formą trzech czasopism z tego regionu, a mianowicie: „Naszej Gazety” (Litwa), „Łatgalia” (Łotwa) i „Nasza Polonia” (Estonia). Zawarto porozumienie o kształceniu instruktorów harcerskich dla powstających drużyn w Estonii. Podkreślono, że największym dziś problemem jest rozbicie ruchu polonijnego w wielu krajach. Często organizacje konkurują ze sobą w sposób nie przynoszący Polonii korzyści. Konflikty osłabiają ruch polonijny w danym kraju. Podano Szwecję jako przykład pozytywnego współistnienia różnych ugrupowań polonijnych. Przedłużający się konflikt na Litwie jest bolesnym problemem nas wszystkich. Brak jest bezstronnych mediatorów i perspektyw jego szybkiego rozwiązania. Uczestnicy konferencji zwracają się do sekretariatu EUWP z prośbą o wysłanie na Litwę bezstronnej delegacji, która zajmie się madiacją, a do stron konfliktu o przyjęcie misji dobrej woli.

Uczestnicy wysłuchali informacji o ostatnim zjeździe Stowarzyszenia. Podkreślano konieczność partnerskich relacji pomiędzy Stowarzyszeniem a organizacjami polonijnymi toteż z zadowoleniem przyjęto wiadomość o zaproszeniu na zjazd Prezydenta EUWP oraz o powstaniu Rady Programowej Wspólnoty, z udziałem przedstawicieli Polonii. Dobrze układa się współpraca z oddziałami Wspólnoty. Organizacje krajowe też nie mają na ogół problemów z uzyskaniem środków na ważne cele od zarządu krajowego. Duże zastrzeżenia natomiast wzbudza sposób wspierania finansowego i rozliczania EUWP paraliżujący wiele przedsięwzięć. Nieprzekazanie środków i brak klarownej informacji na ich temat przez większą część roku doprowadził do niewykorzystania i tak skromnych funduszy. Podkreślono, że Stowarzyszenie samo boryka się z trudnościami finansowymi i otrzymuje środki z opóźnieniem, co uniemożliwia podejmowanie decyzji w pierwszym kwartale. Nowe i wartościowe inicjatywy integracyjne często pozostają niezauważone, jak np. Związek dziennikarzy Polskich na Wschodzie. Zasługują one, podobnie jak EUWP na większe wsparcie finansowe i organizacyjne ze strony Stowarzysze-nia, które jest najważniejszym partnerem organizacji polonijnych w Polsce.

Zwrócono uwagę na to, że mimo inicjatywy ustawodawczej senatu, ustawy dotyczące Polaków za granicą albo nie zostały uchwalone, albo zostałe uchwalone w wersji ograniczonej i błędnej. Wady ustawy o obywatelstwie były tak wielkie, że nie można jej było wprowadzić, a z dawna oczekiwanej ustawy o „Karcie Polaka" w ogóle nie uchwalono. Ustawa ta ma duże znaczenie zarówno dla Polaków na Wschodzie jak i na Zachodzie i nabiera szczególnego znaczenia wobec bliskiej możliwości przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Jest faktem znamiennym, że do dziś obowiązuje ustawa o obywatelstwie z 1962 roku, a do dnia dzisiejszego nie zostały wyrównane krzywdy spowodowane jej stosowaniem w sposób dowolny. W procesie legislacyjnym musi uczestniczyć Polonia w sprawach jej dotyczących. Zasada „nic o nas, bez nas” winna obowiązywać podobnie , jak w krajach Unii Europejskiej, gdzie jest ona standardem. Jedynym organem stosującym tę zasadę i konsultującym z organizacjami polonijnymi powstające ustawy był Senat RP. Z zadowoleniem podkreślono, że ostatnio nastąpiła pewna zmiana w stosunku MSZ do tej sprawy i kolejny projekt ustawy o „Karcie Polaka” rozesłano do środowisk polonijnych. Niestety okres czasu przeznaczony na konsultację (w praktyce kilka dni) był urągliwie krótki. Mimo tego część organizacji starała się odpowiedzieć, zwłaszcza te, które mają powołane w tym celu specjalne zespoły konsultacyjne. Być może nie ma możliwości konsultowania ustaw ze wszystkimi organizacjami, ale istnieją przecież sprawnie funkcjonujące organizacje krajowe i kontynentalne.

Zainteresowanie tematem integracji światowego ruchu polonijnego spowodowane jest przede wszystkim kompletną bezczynnością Rady Polonii Swiata, która poza propagandowymi zjazdami praktycznie nie istnieje. Również II Zjazd Polonii nie przygotował tego ważnego tematu, a w jego czasie problem został potraktowany marginalnie i w pośpiechu. Wszyscy mają prawo do zabierania głosu w tej sprawie, toteż dyskusja winna się toczyć w jak najszerszych kręgach życia polonijnego, a nie jedynie w ramach gabinetowych układów, z których przeciekają znikome informacje. Istnieje wiele opcji powstania organizacji, czy też forum lub porozumienia światowego. Są zwolennicy organizacji światowej z członkostwem poszczególnych organizacji krajowych, są też zwolennicy wyłącznego porozumienia organizacji kontynentalnych. Ta ostatnia koncepcja powstała po I Zjeździe Polonii w 1992 roku jest preferowana przez EUWP i większość organizacji. Podkreślono konieczność dalszej integracji ruchu polonijnego, gdyż tylko w sposób zorganizowany można osiągnąć cele ważne dla Polaków zamieszkałych poza granicami kraju.

Ten dodatkowy temat został poruszony przez wielu dyskutantów. Bardzo często media przekazują obraz Polonii w sposób wypaczony i sensacyjny. Szczególnie dało się to zauważyć w czasie II Zjazdu Polonii kiedy to część mediów wyraźnie oczekiwała na rozdmuchanie powstałego w Ameryce konfliktu. Gdy rozsądek zwyciężył i nie doszło do oczekiwanego rozłamu i zamiast sensacji pozostały żmudne recenzje z sali obrad, zainteresowanie mediów wyraźnie osłabło. Poruszono również sprawę tekstów zamieszczonych w Wirtualnej Polonii, o treści częściowo niezgodnej z rzeczywistością. Z przyczyn czasowych sprawę przekazano specjalnemu zespołowi.

Był to dodatkowy program, wybiegający poza główne ramy tematyczne konferencji.

- Rada Państw Bałtyckich jest organem współpracy tych państw. Dyrektor Sekretariatu Rady Pan Jacek Starościak zaprezentował działalność Rady i jej plany na przyszłość. Ten dotychczas wśród Polonii mało znany temat, wzbudził duże zainteresowanie.

- Liga Polska jest pierwszą w historii partią polityczną polsko-polonijną. Jej cele, strukturę i działalność przedstawił jej przewodniczący, Pan Jan Pyszko ze Szwajcarii.

- Organizacje polonijne z państw bałtyckich zaprezentowały pokrótce swoją działalność, problemy i plany. Dominowała troska o młodzież i szkolnictwo polonijne. Finlandia – utworzenie poza 5 istniejącymi ośrodkami, nowej polskiej szkoły. Łotwa – funkcjonują już 2 oddziały młodzieżowe. Estonia – planuje rozwinąć działalność harcerską. Rosja – powstaje szereg nowych ognisk polskich, planowany jest z okazji 15-lecia SKO „Polonia”, zjazd organizacji polonijnych z krajów byłego Związku Sowieckiego. Litwa – rozwinięta sieć szkolnictwa boryka sięz trudnościami politycznymi i finansowymi. Sprawa polskich nazwisk została załatwiona. Konflikt w ZPL przenosi się na działalność wydawniczą i i nne dziedziny życia Polaków na Litwie. Działa Akcja Wyborcza Polaków na Litwie pod przewodnictwem Pana Posła Waldemara Tomaszewskiego.

- Organizacje polonijne spoza regionu, Austria, Szwjcaria i Francja przedstawiły pokrótce swoją działalność, strukturę związków i plany. Pani Krystyna Sadowska z Francji poinformowała i zaprosiła uczestników na następne spotkanie regionalne w Paryżu w dniach 9-12 maja 2002 r.

- Oddziały Stowarzyszenia Wspólnota Polska: Warszawski, Krakowski, Wielkopolski, Pomorski, Rzeszowski i Koszaliński zaprezentowały niezwykle bogaty wachlarz propozycji programowych: wolentariatu młodzieżowego, kursów językowych i instruktorskich, pomocy na wschodzie, obozów młodzieżowych i harcerskich, festiwali folklorystycznych, teatralnych i chóralnych. Rozdzielono wiele materiałów informacyjno-programowych. Oprócz tradycyjnych propozycji szczególne zainteresowanie wzbudził bardzo szeroki asortyment wczasów leczniczo-sanatoryjnych dla wszystkich grup wiekowych.

Goście konferencji Pan Poseł Andrzej Fedorowicz i Pan Konsul Generalny Stefan Skawina zapewnili uczestników konferencji o tym , że przekażą swoim władzom (odpowiednio: Sejmowej Komisji Łączności z Polonią i Polakami za Granicą oraz Ministerstwu Spraw Zagranicznych) wszelkie omawiane problemy i postulaty.

W sobotę, 2 lutego uczetnicy i goście konferencji wzięli udział w Wielkim Balu Polonii Szwedzkiej w „Sali Błękitnej” ratusza sztokholmskiego. Dochód z balu został przekazany w całości na zorganizowanie kolonii dla dzieci polskich w Kazachstanie.

W niedzielę, 3 lutego, uczestnicy i goście konferencji wzięli udział w mszy świętej, w Kościele św. Jana.w Sztokholmie. W podsumowaniu, uczestnicy wysoko ocenili stronę organizacyjną i merytoryczną konferencji, w czasie której zawarto wiele nowych kontaktów. Wyraźnie podkreślono potrzebę organizowania następnych spotkań regionalnych, gdż są one jednym z ważnych elementów integracji ruchu polonijnego w Europie.

 Lista gości konferencji