Szanowni Państwo,

zwracamy się do Waszmości, chcąc powiedzieć, iż pojęcie „Litwy Historycznej” nie zniknęło z pamięci narodu, który mieszka między Bugiem a Dnieprem, Dzwiną a Prypiecią. Nadal uświadamiamy sobie, że należymy do chwalebnej tradycji historycznej, którą nie udało się zniszczyć w ciągu 200 lat niewoli w różnych systemach totalitarnych, narzuconych przez wschodniego zaborcę. Nadal czujemy się Litwinami, jako Kościuszko i Mickiewicz, Traugutt i Piłsudski. Niniejszym apelem, chcemy zadeklarować, iż poszukujemy zrozumienia, pomocy oraz chcemy współpracy z Polską, z którą wiele lat dzieliliśmy wspólny los.

Apel do przyjaciół Litwy Historycznej

Historia

Litwa Historyczna, jako teren kulturowy z własną mentalnością, historią i teraźniejszością nie zniknął, lecz odradza się jako nowa wspólnota ludzi, zamieszkujących te ziemie. Jak jest ogólnie znane, państwowość ziem między Nowogródkiem, Grodnem a Wilnem uformowała się w XIII – XIV ww. Za czasów Mendoga, Giedymina i Olgierda nabyłó to państwo potęgę i sławę, rozciągając się od Bałtyku po Morze Czarne. Od czasów Jagiełły znajdowało się w unii personalnej z Koroną Polską, a od 1596 r. tworzyło Rzeczpospolitą Obojga Narodów. Niestety rozbiory, a później dominacja Związku Radzieckiego nie pozwoliła na odbudowanie tego państwa o zacnej historii: Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Współczesność

Tym nie mniej i dzisiaj są ludzie, którzy nie dają tej tradycji umrzeć. Chcemy swoim dzieciom opowiadać o Grunwaldzie i Kirchholmie, o Zbarażu i Wiedniu, o licznych powstaniach i ich ofiarach. Nie jest to nam obojętne. Chcemy odrodzić tę tradycję dzisiaj na żywo. Pragnęlibyśmy, żeby na przykład w Mińsku powstał pomnik Moniuszki, a w Brześciu Kościuszki, pragnęlibyśmy, żeby nasze swiątynie katolickie powstały z gruzów, żeby na pełną skalę umożliwiona została działalność stowarzyszeń zakonnych pomiędzy Grodnem a Mohylewem. Naszą misją jest więc zmieniać rzeczywistość w taki sposób, żeby tereny na wschód od Grodna i Wilna miały świadomość swojej historycznej przynależności do Wielkiego Księstwa Litewskiego, do Rzeczypospolitej Obojga Narodów, wreszcie do kręgu kultury, należącej do cywilizacji łacińskiej.

Formy działania

Dalej należałoby powiedzieć o możliwych formach działania na tych terenach. Potrzebne są działania na kilku płaszczyznach. Przede wszystkim działania na rzecz oświaty, organizacja różnego rodzaju seminariów, spotkań, lekcji na tematy historyczne, uświadamianie przede wszystkim ludziom młodym ich własnego pochodzenia i tradycji kulturowej. Taka działalność oświatowa mogłaby być połączona z pracą w Kościele, umożliwiłoby to fromację nie tylko intelektualną, ale i duchową. Działania na rzecz odradzającego się Kościoła przewidywałyby także wspomożenie materialne parafii w celu odbudowy i renowacji budynków kościelnych. Działania w wymiarze społecznym byłyby skierowane na nawiązanie nowych kontaktów pomiędzy organizacjami pozarządowymi z całego obszaru Litwy Historycznej oraz Polski. Byłoby to bardzo korzysne ze względu na podobieństwa, które występują w społeczeństwach w okresie odrodzenia się po długich latach panowania systemu komunistycznego.

Współpraca 

Celem tego apelu jest przede wszystkim zainicjować wspólne działania w kierunku nawiązania kontaktów i współpracy pomiędzy osobami fizycznymi, organizacjami i innymi podmiotami na rzecz odrodzenia Litwy Historycznej, jej kultury i obyczajów. Jest dla nas ważne ustalić personalny kontakt ze wszystkimi osobami, którym leży na sercu nasza działalność, które jak i my mają sentyment do tej ziemi, do jej historii i teraźniejszości. Bylibyśmy bardzo wdzięczni za  listy, skierowane do nas. Z wymiany zdań powstałaby szeroka współpraca, w ramach której najrozmaitsze pomysły mogłyby być zrealizowane. Jako przykład takich przedsięwzięć przytoczymy tutaj kilka: organizacja kursów lekcyjnych, zorganizowanych wspólnie przez historyków polskich i ze Wschodu dla studentów ze Wschodu; zorganizowanie wystaw, prezentujących wspólne zabytki kultury obrazowej, zbieranie środków dla odnowienia świątyń katolickich w Wilnie, Lidzie, Orszy oraz innych miejscowościach; zorganizowanie wspólnych  obozów młodzieżowych, współpraca pomiędzy organizacjami harcerskimi. Obszarem takiego wspólnego działania na Wschodzie są tereny przede wszystkim trzech państw: Litwy, Białorusi i Ukrainy, są nimi także tereny historycznie znajdujące się w orbicie wpływów cywilizacji łacińskiej (naprzykład Smoleńszczyzna). Co do formy prawnej współpracy, mamy na celu utworzenie fundacji o następującej nazwie: Fundacja na rzecz Litwy Historycznej. Celem fundacji byłaby koordynacja inicjatyw, powstających w ramach współpracy oraz akumulowanie środków, niezbednych dla realizowania przedsięwzięć.

Kontakt:

Alaksandar Stralcou-Karwacki,
Koordynator Komitetu Organizacyjnego „Fundacji na rzecz Litwy Historycznej”

ul. Hlebki, 18-96  220121 Mińsk Białoruś

tel.: 00 375 17 255 87 41 , faks: 00 375 17 263 99 90

e-mail: litva@adukatar.lingvo.minsk.by

jankarwacki@hotmail.com