zwracamy się do Waszmości, chcąc powiedzieć, iż
pojęcie „Litwy Historycznej” nie zniknęło z pamięci
narodu, który mieszka między Bugiem a Dnieprem, Dzwiną a
Prypiecią. Nadal uświadamiamy sobie, że należymy do
chwalebnej tradycji historycznej, którą nie udało się
zniszczyć w ciągu 200 lat niewoli w różnych systemach
totalitarnych, narzuconych przez wschodniego zaborcę. Nadal czujemy
się Litwinami, jako Kościuszko i Mickiewicz, Traugutt i
Piłsudski. Niniejszym apelem, chcemy zadeklarować, iż
poszukujemy zrozumienia, pomocy oraz chcemy współpracy z Polską, z
którą wiele lat dzieliliśmy wspólny los.
Litwa Historyczna, jako teren kulturowy z własną
mentalnością, historią i teraźniejszością nie
zniknął, lecz odradza się jako nowa wspólnota ludzi,
zamieszkujących te ziemie. Jak jest ogólnie znane, państwowość
ziem między Nowogródkiem, Grodnem a Wilnem uformowała się w
XIII – XIV ww. Za czasów Mendoga, Giedymina i Olgierda nabyłó to państwo
potęgę i sławę, rozciągając się od
Bałtyku po Morze Czarne. Od czasów Jagiełły znajdowało
się w unii personalnej z Koroną Polską, a od 1596 r.
tworzyło Rzeczpospolitą Obojga Narodów. Niestety rozbiory, a później
dominacja Związku Radzieckiego nie pozwoliła na odbudowanie tego
państwa o zacnej historii: Wielkiego Księstwa Litewskiego.
Tym nie mniej i dzisiaj są ludzie,
którzy nie dają tej tradycji umrzeć. Chcemy swoim dzieciom
opowiadać o Grunwaldzie i Kirchholmie, o Zbarażu i Wiedniu, o
licznych powstaniach i ich ofiarach. Nie jest to nam obojętne. Chcemy
odrodzić tę tradycję dzisiaj na żywo.
Pragnęlibyśmy, żeby na przykład w Mińsku powstał
pomnik Moniuszki, a w Brześciu Kościuszki, pragnęlibyśmy,
żeby nasze swiątynie katolickie powstały z gruzów, żeby
na pełną skalę umożliwiona została
działalność stowarzyszeń zakonnych pomiędzy Grodnem a
Mohylewem. Naszą misją jest więc zmieniać
rzeczywistość w taki sposób, żeby tereny na wschód od Grodna
i Wilna miały świadomość swojej historycznej
przynależności do Wielkiego Księstwa Litewskiego, do
Rzeczypospolitej Obojga Narodów, wreszcie do kręgu kultury,
należącej do cywilizacji łacińskiej.
Dalej należałoby powiedzieć o możliwych formach
działania na tych terenach. Potrzebne są działania na kilku
płaszczyznach. Przede wszystkim działania na rzecz oświaty,
organizacja różnego rodzaju seminariów, spotkań, lekcji na tematy
historyczne, uświadamianie przede wszystkim ludziom młodym ich
własnego pochodzenia i tradycji kulturowej. Taka
działalność oświatowa mogłaby być
połączona z pracą w Kościele, umożliwiłoby to
fromację nie tylko intelektualną, ale i duchową. Działania
na rzecz odradzającego się Kościoła przewidywałyby
także wspomożenie materialne parafii w celu odbudowy i renowacji
budynków kościelnych. Działania w wymiarze społecznym
byłyby skierowane na nawiązanie nowych kontaktów pomiędzy
organizacjami pozarządowymi z całego obszaru Litwy Historycznej oraz
Polski. Byłoby to bardzo korzysne ze względu na podobieństwa,
które występują w społeczeństwach w okresie odrodzenia
się po długich latach panowania systemu komunistycznego.
Celem tego apelu jest przede wszystkim
zainicjować wspólne działania w kierunku nawiązania kontaktów
i współpracy pomiędzy osobami fizycznymi, organizacjami i innymi
podmiotami na rzecz odrodzenia Litwy Historycznej, jej kultury i obyczajów.
Jest dla nas ważne ustalić personalny kontakt ze wszystkimi osobami,
którym leży na sercu nasza działalność, które jak i my
mają sentyment do tej ziemi, do jej historii i teraźniejszości.
Bylibyśmy bardzo wdzięczni za listy,
skierowane do nas. Z wymiany zdań powstałaby szeroka współpraca,
w ramach której najrozmaitsze pomysły mogłyby być zrealizowane.
Jako przykład takich przedsięwzięć przytoczymy tutaj kilka:
organizacja kursów lekcyjnych, zorganizowanych wspólnie przez historyków
polskich i ze Wschodu dla studentów ze Wschodu; zorganizowanie wystaw,
prezentujących wspólne zabytki kultury obrazowej, zbieranie środków
dla odnowienia świątyń katolickich w Wilnie, Lidzie, Orszy oraz
innych miejscowościach; zorganizowanie wspólnych
obozów młodzieżowych, współpraca pomiędzy
organizacjami harcerskimi. Obszarem takiego wspólnego działania na
Wschodzie są tereny przede wszystkim trzech państw: Litwy,
Białorusi i Ukrainy, są nimi także tereny historycznie
znajdujące się w orbicie wpływów cywilizacji
łacińskiej (naprzykład Smoleńszczyzna). Co do formy
prawnej współpracy, mamy na celu utworzenie fundacji o
następującej nazwie: Fundacja na rzecz Litwy Historycznej. Celem
fundacji byłaby koordynacja inicjatyw, powstających w ramach współpracy
oraz akumulowanie środków, niezbednych dla realizowania przedsięwzięć.
Kontakt:
Alaksandar
Stralcou-Karwacki,
Koordynator Komitetu Organizacyjnego „Fundacji na rzecz Litwy Historycznej”
ul. Hlebki,
18-96 220121 Mińsk
Białoruś
tel.:
00 375 17 255 87 41
e-mail:
litva@adukatar.lingvo.minsk.by