mniejszoscijeszcze.htm 02.03.02

1. Ustawa posługuje się nieprecyzyjnymi pojęciami. W języku prawniczym jest to niedopuszczalne¹ W samym tytule ustawodawca pisze: „O mniejszościach narodowych i etnicznych”. W art. 1 także używa frazeologizmu: „mniejszości narodowe i etniczne”. w art. 2 wyjaśnia: „Przez mniejszość narodową lub etniczną [...] rozumie się grupę obywateli RP o odrębnym pochodzeniu tradycyjnie zamieszkałą na terytorium RP, pozostającą w mniejszości w stosunku do reszty obywateli, charakteryzującą się dążeniem do zachowania swojego języka, obyczajów, tradycji, kultury, religii lub świadomości narodowej lub etnicznej”². Pod koniec cytatu ustawodawca używa spójnika „lub”. W języku polskim jest różnica semantyczna miedzy „i” a spójnikiem „lub” oraz różnica miedzy świadomością narodową i etniczną³.

Dwa artykuły należy odrzucić z powodów formalnych: niejasności językowych, pojęciowych.

____________________________________________________________________

2. Dotąd nie zdefiniowano ściśle pojęcia ani „ mniejszość narodowa”, ani tym bardziej „mniejszość etniczna”. Nie zdefiniowała tego ani Unia Europejska, ani Polska. Definicja zaprezentowana w projekcie ustawy jest bardziej literacka niż prawna. Brak wyjaśnienia co to jest „odrębne pochodzenie”, o jakie terytorium Polski chodzi, o jaki język chodzi, o jaką tradycję itd. Największa liczbowo mniejszość niemiecka na Opolszczyźnie nie charakteryzuje się ani odrębną kulturą, ani odrębnym językiem, ani odrębną religią. Nie może także spełniać pomostu między narodami ponieważ nie posiada ani inteligencji, którą zaakceptowałyby obydwie strony, ani dostatecznej znajomości obu kultur. Jest wybitnie polityczną. Także subiektywna ocena przynależności narodowej każdego członka mniejszości nie może przekładać się na polityczne znaczenie tej grupy w regionie czy państwie, bo automatycznie staje się ona czynnikiem antagonizującym. Ponadto taka interpretacja mniejszości pokrywa się z interpretacja mniejszości w art. 20 traktatu polsko-niemieckiego o dobrym sąsiedztwie z 17.06.1991r.

3. Postawienie równości pomiędzy pojęciem „etnicznym” a „narodowym” na gruncie jednego państwa, musi mieć charakter próby demontażu jego jedności. Ustawodawca prawdopodobnie do końca nie zdaje sobie sprawy ze skutków jego pomysłów.

II. Istotą w Art. 3 jest pojęcie „język ojczysty”. Językiem ojczystym Niemców na Opolszczyźnie nie jest język niemiecki, lecz gwara śląska, czyli język polski. I ten fakt merytorycznie jest nie to obalenia. Członkowie tamtejszej mniejszości niemieckiej nie są Germanami lecz Słowianami. Wszelkie instytucje niemieckie przeznaczone dla tej ludności, są mistyfikacją. I mają cel wybitnie polityczny. Język mniejszości i polski nie są językami równoważnymi.

III. W ustawie znalazły się również inne sprzeczności i niekonsekwencje logiczne. W art. 6 p.1 zwalnia się członka mniejszości od ujawnienia swojej przynależności narodowej. Pomijając już wyraźnie antagonizujący społecznie, a indywidualnie wręcz korupcyjny charakter takiego zapisu, należałoby zapytać: na jakiej podstawie państwo ma przyznawać ewentualne dotacje np. na prasę mniejszościową? Punkt drugi jest absurdem, bez względu na to czy jest standardem europejskim czy nie. Ojciec ma niewiedzieć jakie ma dzieci? Żadne poważne państwo takiego zapisu nie będzie traktować poważnie⁴. Ustawodawca ponadto nie definiuje na podstawie jakich ustaw państwo będzie miało prawo pozyskiwac informacje o przynależności narodowej danego członka mniejszości⁵.

IV. W art. 7 istnieje zapis zdradzający intencję ustawodawcy w kierunku tworzenia enklaw innonarodowościowych w Polsce. Jest to koncepcja niezgodna z Konstytucją RP. Nikt, kto jest obywatelem Polski, nie może stanąć poza nawiasem obowiązków obywatelskich wynikających z Konstytucji. Także użycie w p.1 pojęcia „asymilacji” w tym kontekście jest mylące. Obywatel polski, w myśl tego artykułu, nie musi uczyć się języka polskiego, jeśli tego sobie nie życzy. Wprawdzie art.10 p.2 zobowiązuje członka mniejszości do „wykonania, zgodnego z prawem polecenia [...] w języku urzędowym...” , to mimo to, nie wiadomo co musi on zrozumieć a czego nie musi rozumieć. Sformułowanie jest niejasne i konfliktogenne.

____________________________________________________________________

4. Jeżeli chodzi o mniejszości narodowe nie ma (nie ma ) standardów. Sytuacja każdej jest tak odmienna historycznie, kulturowo, geograficznie, etnicznie, narodowościowo itd, że porównując je można mówić zaledwie o podobieństwach. Standardem powinny być, i są, prawa człowieka odnoszące się do poszczególnych członków mniejszości i jednocześnie obywateli polskich, ale nie grup mniejszościowych.

Nauczanie języka urzędowego zawsze może być traktowane jako działanie asymilacyjne. Polityka językowa jest nierozerwalnie związana z polityką państwa. Wszystkie państwa ościenne zobowiązują swoich obywateli do znajomości języka urzędowego. Czy Polska ma być wyjątkiem?

VI. Art. 9 : „W odniesieniu do osób noszących imię i nazwisko zapisywane w alfabecie niełacińskim w aktach stanu cywilnego i dokumentach tożsamości dokonuje się wpisu dostosowującego pisownie imion i nazwisk do zasad pisowni w języku polskim lub w innym alfabecie w brzmieniu fonetycznym”. Ten zapis, pomijając już protesty petenta, któremu się zniekształca nazwisko, może stać się pośmiewiskiem w Europie. Brzmienie fonetyczne jest tak dowolne w zapisie, że aż kabaretowe.

VI. Ustawa nie może dawać państwu inicjatywy „propagowania” (art.18 p.1), promowania, inicjowania czy rozwijania tożsamości mniejszościom narodowym, skoro inicjatywa w zakresie tworzenia programu należy tylko do tych, którzy pragną ujawnienia i upublicznienia swojej narodowości⁶.

VII. Centralny organ do spraw mniejszości budzi zastrzeżenia natury organizacyjnej. stwarza ryzyko centralnego sterowania enklawami, zwłaszcza w dziedzinie tworzenia programów ich działalności. Tu mogą mieć miejsce też naciski ze strony obcych państw.

_________________________________________________________________

6. Zapis ten zakłada idealną sytuację, która w zasadzie się nie zdarza, że mniejszość narodowa nie będzie wykorzystywana politycznie przez potężniejsze państwo, które ją finansuje a państwo, w którym ta mniejszość zamieszkuje, będzie odejmowało sobie od ust by tylko zadowolić obywateli z podwójnym paszportem. Prawo do asymilacji powinno być niezbywalnym prawem każdego człowieka, bo tylko w ten sposób może uniknąć roli zakładnika w sporze międzypaństwowym.

Uwaga: w ten czwartek ma być w Sejmie glosowanie nad w/w ustawą. Prawdopodobnie odesłana zostanie do komisji.

*****************************************

Godło Państwowe Druk nr 223

Warszawa 11 stycznia 2002r.

Sejm

Rzeczypospolitej Polskiej

IV kadencja

i Etnicznych

MNE - 020- 01/02

Pan

Marek Borowski

Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 29 ust. 3 regulaminu Sejmu, Komisja Mniejszości Narodowych i Etnicznych wnosi projekt ustawy:

o mniejszościach narodowych i etnicznych w Rzeczypospolitej Polskiej.

(brak podpisu)

PROJEKT

Ustawa

z dnia.................................

art.1.

Ustawa określa zasady i warunki korzystania przez obywateli Rzeczypospolitej Polskiej z wolności do zachowania oraz rozwoju przez mniejszości narodowe i etniczne własnego języka, obyczajów, tradycji oraz kultury.

art.2

Przez mniejszość narodową i etniczną, zwaną dalej „mniejszością”, rozumie się grupę obywateli Rzeczypospolitej Polskiej o odrębnym pochodzeniu, tradycyjnie zamieszkałą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pozostającą w mniejszości w stosunku do reszty obywateli charakteryzującą się dążeniem do zachowania swojego języka, obyczajów, tradycji, kultury, religii lub świadomości narodowej lub etnicznej.

art. 3

3. „szkole z ojczystym językiem nauczania” rozumie się przez szkołę lub przedszkole prowadzące nauczanie w języku ojczystym danej mniejszości, z wyjątkiem nauczania w szkole języka i literatury polskiej oraz historii Polski,

4. „szkole dwujęzycznej” rozumie się przez to szkołę lub przedszkole prowadzące nauczanie w dwóch równoważnych językach, którymi są w tym przypadku język polski i język ojczysty danej mniejszości,

5. „klasie z ojczystym językiem nauczania” rozumie się przez to klasę lub oddział w której nauczanie odbywa się w języku ojczystym danej mniejszości, z uwzględnieniem przepisu pkt. 3,

Art.4

2. wolności sumienia, wyrażania przekonań, myśli, wyznawania i praktykowania swojej religii,

4. dostępu do informacji w języku ojczystym,

6.prawa do używania własnego imienia i nazwiska w brzmieniu języka ojczystego, na zasadach określonych w odrębnej ustawie,

7. prawa do zamieszczania w języku ojczystym informacji o charakterze prywatnym,

Art.5

1. Każda osoba należąca do mniejszości ma prawo do ochrony przed aktami dyskryminacji, nienawiści lub przemocy z uwagi na jej przynależność do mniejszości.

3.Organy władzy publicznej wspierają działania mające na celu podtrzymanie i rozwijanie tożsamości narodowej lub etnicznej osób należących do mniejszości.

Art. 6

1. Nikt nie może być obowiązany do złożenia deklaracji o przynależności do mniejszości lub do publicznego ujawnienia swojego pochodzenia, języka ojczystego lub religii.

Art.7

2. zmian struktury administracyjnej Państwa, mających na celu wyłącznie ograniczenia praw i wolności osób należących do mniejszości, a określonych Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej lub ustawą,

3. stosowania innych środków uniemożliwiających lub utrudniających korzystanie przez osoby należące do mniejszości z przysługujących im praw.

Art.8

Języki ojczyste osób należących do mniejszości mogą być używane jako języki pomocnicze.

Art. 9

Osoby należące do mniejszości mają prawo do rejestracji w aktach stanu cywilnego i dokumentach tożsamości imienia i nazwiska zgodnie z zasadami pisowni języka ojczystego. W odniesieniu do osób noszących imię i nazwisko zapisywane w alfabecie niełacińskim w aktach stanu cywilnego i dokumentach tożsamości dokonuje się wpisu dostosowującego pisownię imion i nazwisk do zasad pisowni w języku polskim lub w innym alfabecie łacińskim w brzmieniu fonetycznym.

Art. 10

1. Na terenie gminy zamieszkałej tradycyjnie lub w znaczącej ilości przez osoby należące do mniejszości język ojczysty danej mniejszości może być używany w stosunkach między tymi osobami a organami władzy publicznej jako język pomocniczy.

2.Języka pomocniczego używa się w mowie lub piśmie na wniosek obywatela. Nikt jednak nie może uchylić się od wykonania zgodnego z prawem polecenia lub orzeczenia wydanego w języku urzędowym jeżeli okoliczności wymagają bezzwłocznego jego wykonania aby osiągnąć swój cel.

3.Wątpliwości rozstrzygane są na podstawie dokumentu sporządzonego w języku urzędowym.

6. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, warunki niezbędne do wprowadzenia języka pomocniczego oraz szczegółowe zasady prowadzenia dokumentacji w języku pomocniczym.

Art.11

Art.12

Minister Sprawiedliwości zarządza w miarę potrzeby urzędowe tłumaczenie niniejszej ustawy na języki pomocnicze.

Art. 13

1. Przedszkola i szkoły publiczne umożliwiają uczniom podtrzymywanie i rozwój poczucia tożsamości narodowej, etnicznej, językowej i religijnej, a w szczególności przez nauczanie w języku ojczystym lub naukę języka ojczystego, własnej historii i kultury.

2. Naukę języka ojczystego lub w języku ojczystym oraz inne zajęcia mające na celu podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej lub etnicznej organizuje się na zasadzie dobrowolności. Organizuje je dyrektor szkoły lub przedszkola na pisemny wniosek rodziców albo prawnych opiekunów dziecka. W przypadku młodzieży mającej ukończone lat 13 deklarację wyrażającą wolę korzystania z takich zajęć mogą składać sami uczniowie.

3. deklaracja o której mowa w ust. 2 składana jest bez określania narodowości dziecka lub wnioskodawcy. Deklaracja zachowuje swą ważność do czasu ukończenia nauki w szkole lub w przedszkolu albo jej pisemnego wycofania przez wnioskodawcę.

4. Dodatkowe koszty związane z umożliwieniem podtrzymywania poczucia tożsamości narodowej lub etnicznej, a zwłaszcza z nauczaniem w języku ojczystym lub języka ojczystego, pokrywane są z budżetu państwa.

Art. 14

3. W przypadku, gdy liczba zgłoszonych dzieci jest mniejsza od określonej ust. 2 naukę języka ojczystego danej mniejszości organizuje się w grupach miedzyoddziałowych lub miedzyklasowych, względnie w zespołach miedzyszkolnych.

4. Minister edukacji Narodowej i Sportu określi, w drodze rozporządzenia, warunki i sposób wykonywania przez szkoły zadań, o których mowa w ust. 1-3.

Art.15

1.W szkołach prowadzących nauczanie określone w art. 14, świadectwa szkolne dla uczniów w nim uczestniczące wystawia się w języku polskim i języku ojczystym danej mniejszości. Na pisemne życzenie ucznia lub jego rodziców (opiekunów) świadectwo szkolne może być wystawione tylko w języku polskim.

Art.16

Art.17

2. Programy nauczania w szkołach publicznych uwzględniają elementy wiedzy o historii, życiu i kulturze mniejszości w Polsce.

Art. 18

1. Organy władzy publicznej wspierają niekomercyjne działania w sferze kultury zmierzającej do podtrzymywania i rozbijania tożsamości mniejszości narodowych. Pomoc finansowa państwa mająca na celu ochrone i propagowanie kultur mniejszości realizowana jest poprzez dotarcie w szczególności na:

1. wspieranie działalności instytucji kulturalnych, ruchu artystycznego i twórczości mniejszości oraz imprez artystycznych mających istotne znaczenie dla kultury mniejszości,

2. Minister Finansów w porozumieniu z Ministrem Kultury określa, w drodze rozporządzenia szczegółowe zasady i tryb udzielania dotacji instytutom kultury.

Art. 19

Do zadań publicznej radiofonii i telewizji należy promowanie wiedzy o historii, życiu i kulturze mniejszości narodowych zamieszkałych w Polsce, jak również produkcja i emisja programów w językach ojczystych mniejszości zamieszkałych w Rzeczpospolitej Polskiej.

Art. 20

Art. 21

3. koordynowanie działań administracji publicznej oraz innych jednostek organizacyjnych objętych programem rządowym na rzecz mniejszości,

4. podział dotacji na rzecz podtrzymywania i rozwijania kultury, tradycji i poczucia tożsamości mniejszości,

5. współpraca na szczeblu krajowym ze stowarzyszeniami i instytucjami mniejszości,

7. podejmowanie i wspieranie działań na rzecz popularyzacji w społeczeństwie polskim tematyki odnoszącej się do mniejszości,

Art. 22

Art. 23

2. Organizację i tryb pracy UMN określa statut nadany przez Prezesa Rady Ministrów, w drodze rozporządzenia.

Art. 24

2. Zastępca Przewodniczącego - podsekretarz stanu lub dyrektor generalny delegowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji,

a. Ministra Edukacji Narodowej i Sportu,

b. Ministra Kultury,

d. Ministra Spraw Zagranicznych,

Art. 25

2. Przynajmniej raz w roku w posiedzeniu Rady uczestniczą przedstawiciele mniejszości zaproszeni przez Przewodniczącego dla zaprezentowania stanowiska w sprawie realizacji zadań określonych w art. 21 ust. 2 i art.24 ust. 3.

Art 26

„3. Ważne względy zachodzą także, gdy wnioskodawca pragnie powrócić do nazwiska lub imienia, którego zmiana nastąpiła w wyniku decyzji administracyjnej podjętej bez jego wniosku. Dotyczy to zwłaszcza osób, których imiona lub nazwiska zostały zmienione z powodu niepolskiego brzmienia.”,

3. w art. 10 ust. 2 uzyskuje brzmienia:

„2. Przepis ust. 1stosuje się odpowiednia w przypadku dostosowania pisowni imion i nazwisk do zasad pisowni w języku polskim lub innym alfabecie łacińskim w brzmieniu fonetycznym.”.

Art. 27

„Art. 13. Zasady i warunki umożliwiania uczniom szkól publicznych i placówek wychowawczych podtrzymywania i rozwijania poczucia tożsamości narodowej, etnicznej, językowej i religijnej, a w szczególności języka ojczystego lub w języku ojczystym oraz własnej historii i kultury określa ustawa o mniejszościach narodowych i etnicznych w Rzeczpospolitej Polskiej”.

Art. 28

Do spraw objętych przepisami ustawy, które uregulowane są postanowieniami obowiązujących Rzeczpospolitą Polską ratyfikowanych za zgodą Sejmu umów międzynarodowych stosuje się postanowienia tych umów.

Art. 29

Wskazane w art. 9 prawo do rejestracji w aktach stanu cywilnego i dokumentach tożsamości imienia i nazwiska zgodnie z zasadami pisowni języka ojczystego wywołuje skutek prawny, w odniesieniu do osób noszących imiona lub nazwiska w brzmieniu języka polskiego, po uprawomocnieniu się decyzji o zmianie imienia lub nazwiska w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk ( tekst jednolity Dz. U. z 1963r. Nr 59, poz. 328).

Art. 30