SPIS TREŚCI:

Przekraczanie granicy. Usunięcie danych z bazy SIS.

Pobyt turystyczny. Pobyt przekraczający 3 miesiące.

Leczenie. Ubezpieczenie medyczne.

Studenci.

Emerytury.

Prowadzenie samochodu. Prawo jazdy. Ubezpieczenia komunikacyjne.

Zakupy. Podatek VAT.

Przewóz broni.

Na wszelki wypadek.

Konsulaty RP w Unii Europejskiej.

 

1. PRZEKRACZANIE GRANICY

Wejście Polski do Unii Europejskiej nie oznacza automatycznego włączenia do strefy Schengen. Obywatele polscy będą mogli swobodnie poruszać się po terytorium wspólnoty, nie zniknie jednak kontrola osób wyjeżdżających do innych państw UE. Swoboda przepływu osób jest respektowana również przez Norwegię. Islandię i Lichtenstein, związane z Unią Europejską układem o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG). Od 1 maja 2004 prawo swobodnego przemieszczania się będzie obejmowało także obszar tych trzech państw. Stąd w “Informacji ...” we fragmentach dotyczących podróży oraz migracji zamieszczone są informacje dotyczące tych krajów.
Od dnia 1 maja 2004 Polacy podróżujący do innych krajów Unii Europejskiej i EOG będą przekraczali granicę na podstawie paszportu lub dowodu osobistego (zarówno starego, ważnego do 31 grudnia 2007 roku, jak i nowego typu). Szczególnie w przypadku dowodów osobistych w formacie książeczkowym zalecane jest upewnienie się czy dokument jest w wystarczająco dobrym stanie i pozwala na stwierdzenie tożsamości . Posiadacze zniszczonych egzemplarzy powinni z odpowiednim wyprzedzeniem przed planowanym wyjazdem złożyć wnioski o wymianę dokumentu na nowy.

Na wniosek rodziców lub opiekunów dziecka możliwe jest wydanie dowodu osobistego dziecku poniżej 13 roku życia.

Z dniem 1 maja 2004 zniesiony zostanie również obowiązek posiadania wizy - niezależnie od celu i czasu trwania pobytu.

Niezależnie od układu z Schengen w Unii Europejskiej obowiązuje swoboda przepływu osób. Oznacza to, że państwa Unii mogą odmówić wjazdu na ich teren, tylko jeśli zagraża to ich bezpieczeństwu wewnętrznemu (np. terroryzm) lub naruszeniem podstawowych zasad współżycia społecznego. Jeżeli odmowa wjazdu związana będzie z wyrokiem skazującym, uzasadnienie wyroku musi wskazywać na potencjalną groźbę naruszenia porządku publicznego.

Dane większości obywateli polskich umieszczone w SIS (System Informacji Schengen, największa komputerowa baza danych UE) powinny zostać z systemu wykreślone. Oznacza to, iż osoby posiadające wbity w paszporcie zakaz do jednego z krajów UE, będą mogły po przystąpieniu Polski do kraju tego wjeżdżać. Wyjątek stanowić będzie jedynie przypadek, gdy osoba ta będzie stwarzała poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa.

Zgodnie z Konwencją Wykonawczą Schengen istnieje możliwość uzyskania na swój wniosek informacji na temat własnej osoby, zgromadzonych w bazach danych SIS . Osoby, które chcą upewnić się, czy orzeczony w stosunku do nich zakaz wjazdu będzie egzekwowany po przystąpieniu Polski do UE, mogą zwrócić się w tej sprawie z odpowiednim wnioskiem. Wniosek taki powinien zawierać podstawowe dane osobowe z podaniem posiadanego obywatelstwa, a także powinien być uwierzytelniony przez notariusza lub przedstawicielstwo konsularne danego państwa w RP. Zaleca się załączanie kopii istotnych dla sprawy dokumentów. Korespondencja powinna być prowadzona w języku urzędowym danego państwa. Adres urzędu widnieje na decyzji, którą otrzymują zainteresowani w związku z wydaleniem. W sprawach o anulowanie zakazu wjazdu można zwracać się do organu, który spowodował dokonanie wpisu (urząd ds. cudzoziemców, policja, żandarmeria, urząd celny).

Osoby, które nie posiadają adresu urzędu lub organu, który spowodował umieszczenie ich danych w SIS, a wiedzą tylko, jakie państwo Schengen spowodowało wpis, powinny zwracać się do organu kontrolnego ochrony danych osobowych właściwego państwa Schengen. Korespondencja w przedmiotowej sprawie powinna być prowadzona w języku urzędowym danego państwa lub w j. angielskim.

Poniżej zamieszczone są adresy instytucji odpowiedzialnych za ochronę danych osobowych w poszczególnych państwach UE :

Po wejściu Polski do Unii Europejskiej zniesiony zostanie obowiązek posiadania wizy przy wyjeździe do krajów unijnych - niezależnie od celu i czasu trwania pobytu. Procedura wizowa w odniesieniu do obywateli polskich zostanie zniesiona. Przed wyjazdem należy upewnić się, że paszport jest ważny przez minimum jeszcze 3 miesiące, zaś dowód osobisty - 6 miesięcy.

W przypadku wyjazdu do kraju UE na okres dłuższy niż 3 miesiące należy zalegalizować swój pobyt poprzez wystąpienie z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt dla obywateli Unii Europejskiej. Dla uzyskania zezwolenia należy zwrócić się do odpowiedniej jednostki administracyjnej (np. najbliższy komisariat policji lub urząd ds. cudzoziemców); procedura podjęcia decyzji o udzieleniu zezwolenia na pobyt powinna zostać zakończona w ciągu 6 miesięcy od daty złożenia aplikacji.

W przypadku zamiaru podjęcia pracy w większości krajów UE oraz EOG należy (jeszcze przed podjęciem zatrudnienia) uzyskać zezwolenie na pracę.

Osoby ubiegające się o zezwolenie na pobyt muszą posiadać aktualny paszport lub dowód tożsamości. Władze danego kraju mogą żądać przedstawienia dodatkowych dokumentów:

• osoby zatrudnione mogą być poproszone o przedstawienie zaświadczenie od pracodawcy,

• samozatrudniający się mogę być poproszeni o uwiarygodnienie swojego statusu poprzez przedstawienie odpowiednich dokumentów,

• studenci muszą być immatrykulowani, ubezpieczeni (również najbliższa rodzina przebywająca razem ze studentem) oraz wykazać się posiadaniem wystarczających środków finansowych,

• emeryci i renciści (oraz członkowie ich najbliższej rodziny, przebywający w danym kraju razem z nimi) muszą przedstawić ubezpieczenie medyczne ) oraz wykazać się posiadaniem wystarczających środków finansowych.

Każde państwo indywidualnie określa sumę, która zostanie uznana za wystarczającą do utrzymania bez korzystania z pomocy opieki społecznej (zazwyczaj jest to suma odpowiadająca minimum socjalnemu).

Pozwolenie na pobyt jest wydawane zazwyczaj na okres 5 lat i dotyczy tylko terytorium kraju wydającego. Pozwolenie dla studentów są ważne przez 1 rok i mogą być następnie przedłużane. Pozwolenie pozostaje ważne nawet jeżeli jego posiadacz był poza krajem zamieszkania do pół roku lub odbywał służbę wojskową w kraju pochodzenia. Opłata za wydanie pozwolenia dla obywatela kraju Unii Europejskiej nie może przekraczać sumy pobieranej od obywateli danego kraju za wydanie dowodu tożsamości. W szczególnych wypadkach wydanie zezwolenia jest zwolnione z opłat.

A.
AUSTRIA

• Należy zgłosić się do biura rejestracji w zamieszkiwanym okręgu w ciągu 3 dni roboczych od dnia przyjazdu do Austrii.

• Dokumenty: paszport, dodatkowy dokument tożsamości, wypełniony formularz podania o zezwolenie (w odpowiednich miejscach również przez osobę wynajmującą nam mieszkanie).

• W ciągu 8 dni od dnia przyjazdu należy zarejestrować się w urzędzie miejskim (magistracie).

• Dokumenty: aktualny paszport lub dokument tożsamości, fotografie, świadectwo urodzenia, umowa wynajmu mieszkania, zaświadczenie od pracodawcy, ok. 1000 franków belgijskich na opłaty administracyjne.

• W przypadku ubiegania się o zezwolenie na pobyt dla członków najbliższej rodziny należy załączyć: świadectwa urodzenia, świadectwa ślubu / rozwodu, fotografie. Do aplikacji dzieci rozwiedzionych rodziców musi być dołączona zgoda drugiego rodzica lub zgoda sądu.

• Władze mogą zażądać również przedstawienia dodatkowych dokumentów np. prawa jazdy, zaświadczenia o stanie zdrowia.

• Na podstawie złożonych dokumentów wydawana jest 3-miesięczna karta pobytu; w trakcie tego okresu przeprowadzana jest procedura weryfikująca, po zakończeniu której wydawane jest zezwolenie na pobyt na okres 5-letni.

• Planując wyjazd dłuższy niż 3 miesiące należy przynajmniej na 3 miesiące przed planowaną datą wyjazdu do Dani zgłosić się najbliższej duńskiej ambasady lub konsulatu w kraju zamieszkania i złożyć komplet wymaganych dokumentów.

• Dokumenty: aktualny paszport lub dowód tożsamości, 2 fotografie, wypełnione formularze, inne dokumenty (w zależności od statusu osoby aplikującej - dodatkowe informacje o wymaganych dokumentach znajdują się w kwestionariuszach).

• Należy zarejestrować się w najbliższym komisariacie policji i wypełnić formularze umożliwiające staranie się o zezwolenie na pobyt.

• Dokumenty: aktualny paszport lub dowód tożsamości, 2 fotografie (najlepiej czarno-białe), dokumenty potwierdzające cel pobytu, w razie konieczności zaświadczenie o stanie zdrowia lub o niekaralności.

• Należy zarejestrować się w prefekturze lub na komisariacie policji w miejscu zamieszkania.

• Dokumenty: aktualny paszport, świadectwo urodzenia, świadectwo ślubu, 3 fotografie, umowa najmu mieszkania, zaświadczenie od pracodawcy (lub w przypadku osób samozatrudniających się - potwierdzenie z izby handlowej oraz dokumenty dotyczące wyników finansowych firmy), zaświadczenie o opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne.

• W ciągu 8 dni od daty wjazdu należy zgłosić się do urzędu ds. cudzoziemców lub na komisariat policji.

• Dokumenty: aktualny paszport lub dowód tożsamości wraz z kserokopią, wypełniony formularz, fotografie.

• W ciągu 15 dni od daty przyjazdu należy zgłosić się do urzędu ds. cudzoziemców lub w komisariacie policji.

• Dokumenty: oryginał i kserokopia paszportu lub dowodu tożsamości, 3 fotografie, dokumenty potwierdzające cel pobytu.

• W ciągu 3 dni od daty wjazdu należy zgłosić się do biura policji ds. cudzoziemców.

• Dokumenty: aktualny paszport lub dowód tożsamości, zaświadczenie od pracodawcy (lub w przypadku osób samozatrudniających się - potwierdzenie z izby handlowej oraz dokumenty dotyczące wyników finansowych firmy), potwierdzenie posiadania ubezpieczenia medycznego.

• należy zarejestrować się na najbliższym komisariacie policji bądź w urzędzie ds. cudzoziemców w Dublinie.

• Dokumenty: aktualny paszport lub dowód tożsamości, 3 fotografie, zaświadczenie od pracodawcy (lub w przypadku osób samozatrudniających się - potwierdzenie z izby handlowej oraz dokumenty dotyczące wyników finansowych firmy), świadectwo ślubu.

• Dokumenty: aktualny paszport lub dowód tożsamości, 3 zdjęcia, zaświadczenie od pracodawcy.

• Po przyjeździe w ciągu 7 dni od daty wjazdu należy zgłosić się do najbliższego komisariatu policji i odebrać dokument potwierdzający fakt rejestracji; w celu uzyskania zezwolenia na pobyt należy udać się do urzędu ds. cudzoziemców.

• Dokumenty: aktualny paszport, 2 fotografie, dokument potwierdzający cel pobytu (np. umowa o pracę, zaświadczenie z uczelni), dokumenty potwierdzające posiadanie wystarczających środków finansowych, zaświadczenie o posiadanie ubezpieczenia medycznego.

• Należy zgłosić się do urzędu ds. cudzoziemców.

• Dokumenty: aktualny paszport lub dowód tożsamości, 3 zdjęcia, zaświadczenie o opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne w kraju dotychczasowego zamieszkania.

• Jak najszybciej należy skontaktować się Urzędem Imigracyjnym, zamówić formularze, odesłać wypełnione wraz z niezbędnymi dokumentami

• Dokumenty: aktualny paszport lub dowód tożsamości wraz z kserokopią, dokumenty potwierdzające cel pobytu, posiadanie wystarczających środków finansowych oraz ubezpieczenia medycznego.

• Nie ma obowiązku dokonywania rejestracji czy zgłoszenia się do komisariatu policji oraz aplikowania o pozwolenie na pobyt.

• Istnieje możliwość aplikowania o zezwolenie - uzyskany dokument będzie potwierdzał prawo posiadacza do zamieszkiwania na terytorium Zjednoczonego Królestwa.

• Dokumenty: aktualny paszport lub dowód tożsamości, formularz (do pobrania np. ze strony http://www.ind.homeoffice.gov.uk/default.asp) , 2 zdjęcia paszportowe.

WŁOCHY

• W ciągu 8 dni od daty wjazdu należy zgłosić się na najbliższy komisariat policji i złożyć wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt.

• Dokumenty: aktualny paszport lub dowód tożsamości, 2 zdjęcia paszportowe.

B.

CYPR, CZECHY, ESTONIA, LITWA, ŁOTWA, MALTA, SŁOWACJA, SŁOWENIA, WĘGRY.

Od dnia 1 maja 2004 pobyt obywateli polskich w tych krajach będzie regulowany na zasadach analogicznych do obowiązujących w krajach "15". Pobyt na terytorium kraju członkowskiego UE, nie przekraczający 90 dni, nie będzie wymagał legalizacji, w przypadku pobytu dłuższego niż 3 miesiące należy wystąpić do właściwych organów z wnioskiem o zezwolenie na pobyt.

Osoby, opłacające składki na NFZ, podróżujące po krajach Unii Europejskiej, mają prawo do skorzystania z opieki medycznej w ramach ubezpieczenia. Udając się do lekarza poza granicami kraju należy posiadać dokument potwierdzający fakt ubezpieczenia (rolę tę pełnią w UE formularze serii E-100).

W przypadku wyjazdu turystycznego jest to druk E-111 ; przed wyjazdem należy potwierdzić prawo do ubezpieczenia w oddziale NFZ. W Danii, Holandii, Hiszpanii, Finlandii, Norwegii i Szwecji zaświadczenie pokazuje się bezpośrednio w placówce medycznej. W Austrii, Belgii, Francji, Grecji, Irlandii, Islandii, Lichtensteinie, Niemczech, Luksemburgu, Portugalii i Włoszech trzeba przed wizytą u lekarza zarejestrować się w instytucji ubezpieczeniowej, która wyda zaświadczenie o prawie do nieodpłatnej pomocy medycznej.

W każdym z państw UE obowiązują inne zasady i organizacja udzielania świadczeń, których polski turysta jest zobowiązany przestrzegać. Jeżeli jednak w danym kraju obowiązuje współpłacenie (np. w Belgii, Francji, Niemczech czy Szwecji), polski turysta będzie musiał zapłacić odpowiednią kwotę, a po powrocie do kraju ubiegać się o jej zwrot.

UWAGA: Dokument E-111 nie zapewnia uprawnienia do świadczeń, jeśli celem podróży jest uzyskanie świadczeń medycznych za granicą. Osoby ubezpieczone w jednym państwie członkowskim będą też mogły wyjechać na leczenie do innego kraju na podstawie druku E-112 . W takim przypadku potrzebna będzie dodatkowo zgoda NFZ.

Obywatele polscy, podejmujący studia w kraju Unii Europejskiej, są uprawnieni do korzystania ze wszystkich usług medycznych niezbędnych do tego, by stan zdrowia nie pogorszył się przez okres studiów. To oznacza, że mogą leczyć się nie tylko w przypadkach nagłych (jak turyści), ale otrzymają pomoc w każdej potrzebie zdrowotnej: np. w chorobie przewlekłej, mogą wykonać na koszt ubezpieczalni niezbędne badania okresowe czy korzystać z porad lekarzy specjalistów. Wyjeżdżając należy zabrać ze sobą zaświadczenie o ubezpieczeniu na druku E-128 , wypełnione przez NFZ.

Szczególnymi przywilejami cieszą się emeryci i renciści , którzy mają prawo do wszystkich świadczeń koniecznych w czasie ich pobytu w innym państwie. Obowiązuje ich druk E-121, będący zaświadczeniem o zarejestrowaniu emeryta lub rencisty.

Osoby zamieszkujące i pracujące legalnie na terenie kraju unijnego oraz odprowadzające składki na ubezpieczenie zdrowotne i emerytalne w danym kraju, mają takie same prawa do świadczeń medycznych, jak obywatele państwa w którym przebywają. Prawo to przysługuje również najbliższej rodzinie tej osoby:

• członków najbliższej rodziny , zamieszkujących w kraju unijnym, należy zgłosić do ubezpieczenia na druku E-106 ,

• osoby mieszkające i pracujące w kraju UE, przyjeżdżające do Polski (np. turystycznie) są uprawnione do świadczeń medycznych za okazaniem druku E-111 poświadczonego przez odpowiedni urząd kraju zamieszkania,

• jeżeli najbliższa rodzina zamieszkuje w Polsce , jest uprawniona do korzystania z świadczeń na podstawie druku E-109 , poświadczonego przez odpowiedni urząd kraju zamieszkania osoby opłacającej składki i zgłoszonego w oddziale NFZ,

• osoby mieszkające w kraju, a pracujące i opłacające składki za granicą (np. pracownicy przygraniczni), oraz członkowie ich najbliższej rodziny mają prawo do opieki zdrowotnej w obu krajach; w takim przypadku dla otrzymania bezpłatnej pomocy medycznej w Polsce konieczne jest uzyskanie w kraju zatrudnienia zaświadczenia na druku E-106 oraz zarejestrowanie go w oddziale NFZ. Dzieci takich pracowników są ubezpieczone i korzystają z pomocy lekarskiej w kraju, w którym mieszkają. Za granicą mają zapewnione świadczenia zdrowotne tylko w przypadkach nagłych (jak turyści).

Obywatele polscy, delegowani do pracy w kraju Unii Europejskiej powinni pobrać z ZUS druk E-101 , potwierdzający fakt posiadania ubezpieczania w Polsce i zwalniający z opłacania składek ubezpieczeniowych za granicą.

Osoby zatrudnione na podstawie umowy o dzieło w kraju członkowskim UE są uprawnione do korzystania ze świadczeń medycznych na podstawie druku E-128 .

Osoby zarejestrowane w polskich urzędach pracy jako bezrobotni i tym samym objęte powszechnym ubezpieczeniem zdrowotnym mają prawo do korzystania z opieki medycznej w kraju, do którego wyjadą w poszukiwaniu pracy. Poświadcza to formularz E-119 . Warunkiem jest upłynięcie minimum 4 tygodni od zarejestrowania się w urzędzie pracy. Prawo do opieki medycznej z tytułu poszukiwania pracy poza krajem stałego zamieszkania przysługuje tylko przez 3 miesiące.

Po 1 maja 2004 roku obywatele polscy będą mieli możliwość podejmowania studiów w krajach UE na zmienionych zasadach. Od tej chwili zniesiony zostanie obowiązek uzyskania przed wjazdem wizy studenckiej. Po podjęciu studiów (immatrykulacji) w wybranym kraju konieczne będzie zalegalizowanie pobytu poprzez uzyskanie karty stałego pobytu lub rejestrację na szczeblu kompetentnych władz - w zależności od obowiązujących w danym kraju przepisów. Warunkiem koniecznym do legalizacji pobytu jest poświadczenie przez uczelnię faktu bycia jej studentem, posiadanie ważnego ubezpieczenia oraz uwiarygodnienia posiadania wystarczających środków finansowych (powyżej minimum socjalnego danego kraju). Zezwolenie na pobyt jest wystawiane na czas trwania nauki. Studenci z krajów członkowskich UE mają prawo do podjęcia pracy zarobkowej w wymiarze określonym przez ustawodawstwo krajowe. Zezwolenia na pobyt oraz pozwolenia na pracę otrzymują także członkowie najbliższej rodziny (w przypadku studentów za najbliższą rodzinę uważa się dzieci oraz małżonka). Za działalność zarobkową są uważane zazwyczaj również płatne praktyki oraz wolontariat. Osoba, która zakończyła studia i podjęła praktyki bezpłatne, traktowana jest jako niezatrudniona i jest zobowiązana do udokumentowania posiadania wystarczających środków finansowych na pokrycie kosztów utrzymania.

Podstawowym warunkiem przyjęcia na uczelnię na terytorium Unii jest świadectwo ukończenia "szkoły średniej drugiego stopnia"- odpowiednik polskiej matury. Świadectwo musi być przetłumaczone (zazwyczaj przez tłumacza przysięgłego, w zależności od wymagań uczelni) na język kraju, w którym mieści się uczelnia. Polska matura otwiera więc drogę na studia, choć w większości krajów UE wprowadza się dodatkowo wymogi rekrutacyjne, np. egzaminy wstępne, rozmowy kwalifikacyjne, konkurs albo wymóg przedstawienia wykazu innych osiągnięć. Jednym z kryteriów przyjęcia na studia może być znajomość języka, w którym będą prowadzone zajęcia. Dlatego o szczegółowe kryteria przyjęć należy pytać na wybranej uczelni.

Generalna zasada mówi, że uczniowie i studenci z państw UE mają na jej terytorium prawo do równego traktowania. Tzn., że jeżeli w danym kraju ewentualną opłatę za szkołę pokrywa państwo, to będzie ono płacić także za ucznia czy studenta przyjeżdżającego z innego kraju UE. W niektórych krajach (np. w Grecji, Danii) zapewniony jest bezpłatny dostęp do szkolnictwa wyższego; państwo ponosi koszty kształcenia młodzieży. Także w Niemczech (w tym kraju UE uczy się najwięcej Polaków) studiowanie na państwowych uniwersytetach jest w zasadzie bezpłatne, uiszczać trzeba tylko niewielkie semestralne opłaty administracyjne. Podobna zasada obowiązuje we Francji - na państwowych uniwersytetach płaci się tylko wpisowe.

Polskiego studenta obowiązywać będą takie same opłaty za studia, prawo do stypendiów naukowych czy do opieki medycznej, a nawet zniżki na transport, jak studentów miejscowych. Pobyt studenta nie może być jednak obciążający dla systemu socjalnego państwa przyjmującego, np. student nie jest uprawniony do stypendium socjalnego czy dofinansowania kosztów wynajęcia na okres studiów mieszkania.

Nadal będą funkcjonować programy stypendialne typu Erasmus czy Leonardo da Vinci. Po 1 maja polscy studenci będą mogli wyjeżdżać do wszystkich krajów objętych Erasmusem, czyli ogółem 29, a nie tylko do krajów "piętnastki". Z wymianą studentów łączy się Europejski System Transferu Punktów. Gdy student przemieszcza się do innej uczelni, cały czas pozostaje studentem swojej uczelni macierzystej. Każdej jednostce dydaktycznej (semestr, rok) jest przypisana liczba punktów, która jest odzwierciedleniem czasu pracy, jaki student włożył w zaliczenie danego przedmiotu. System ESTP obowiązuje lub jest wprowadzany na ponad 120 uczelniach w Polsce.

Po 1 stycznia 2005 roku obywatele polscy szukający zatrudnienia w innych krajach UE będą mogli przedstawiać pracodawcom nowy dokument zawierający wszystkie informacjami o zdobytych kwalifikacjach - Europass.

Polskie dyplomy o ukończeniu studiów i nadaniu stopni naukowych mogą być uznawane na podstawie umów międzynarodowych o uznaniu równoważności dokumentów o wykształceniu (Polska zawarła je z Niemcami i Austrią) lub na podstawie obowiązujących w danym kraju przepisów. Informacje o krajach z którymi Polska podpisała umowy o uznawania wykształcenia dostępne są na stronie internetowej Biura Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej (www.buwiwm.edu.pl).

Wejście Polski do Unii Europejskiej nie będzie miało wpływu na polskie regulacje prawne dotyczące rent i emerytur. Wyjątek dotyczy tych osób, które pracowały wcześniej w krajach UE i ten okres nie został uwzględniony, które będą mogły teraz złożyć do ZUS wniosek o przyznanie lub przywrócenie świadczenia. Okresy ubezpieczenia i zatrudnienia w jakimkolwiek kraju UE będą brane pod uwagę przy ustalaniu prawa do świadczeń np. z tytułu emerytury lub zasiłku dla bezrobotnych.

Osoby uprawnione do pobierania emerytur i rent, a zamieszkujące na terenie innego państwa członkowskiego, po 1 maja 2004 będą miały możliwość odbioru świadczenia w kraju zamieszkania, a nie jak dotychczas tylko na terenie Polski.

Osoby przemieszczające się po terytorium kilku państw Unii Europejskiej mogą podlegać prawu ubezpieczeń społecznych tylko jednego państwa (zasada jedności stosowanego ustawodawstwa). Dzięki temu można uniknąć sytuacji, w której ktoś pracuje w kilku krajach, ale nie jest objęty ubezpieczeniem w żadnym z nich lub jest ubezpieczony w kilku państwach i ma w związku z tym większe uprawnienia niż osoba pracująca stale i nieprzerwanie w tym samym kraju.

Obywatel polski ubezpieczony w innym kraju Unii musi być traktowany jak jego obywatele. Zasada równego traktowania zabrania również dyskryminacji pośredniej, np. poprzez ustanowienie takich warunków nabywania praw do świadczeń ubezpieczeniowych, którym sprostać mogą jedynie obywatele danego kraju (zgodnie z normami unijnymi różny wiek emerytalny dla kobiet i mężczyzn nie jest uznawany za dyskryminację).

Osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę będą ubezpieczone w kraju w którym ją wykonują - decydujące dla wyboru systemu ubezpieczenia jest miejsce pracy, nawet wówczas, gdy zamieszkuje się w innym państwie lub pracodawca ma siedzibę na terenie innego państwa Unii.

UWAGA: Pracownicy urzędów państwowych będą objęci przepisami tego państwa członkowskiego, które ich zatrudnia. Pracownicy oddelegowani do pracy na okres do 12 miesięcy nadal są ubezpieczoni w Polsce. Jeżeli przejściowe zatrudnienie w innym kraju będzie trwało dłużej niż 12 miesięcy podlega się ubezpieczeniu w kraju w którym wykonuje się pracę.

Osoby prowadzące działalność gospodarczą (również na terenie więcej niż jednego państwa UE) będą ubezpieczone w państwie, w którym mieszkają i prowadzą działalność jednocześnie. Jeżeli zamieszkują w kraju w którym nie prowadzą działalności, to podlegają ubezpieczeniu w państwie. Na terenie którego wykonują podstawową działalność.

Każde państwo Unii ma inne zasady przyznawania rent i emerytur. Aby wyliczyć przysługujące świadczenie, będzie należało złożyć wniosek do odpowiedniej instytucji w tym państwie członkowskim, którego przepisom o ubezpieczeniu społecznym ostatnio się podlegało.

We wszystkich krajach Unii Europejskiej obowiązkowe jest zapinanie pasów bezpieczeństwa zarówno na przednich jak i tylnich siedzeniach. W Irlandii i Zjednoczonym Królestwie samochód należy prowadzić lewą stroną drogi. W niektórych krajach, jak Belgia, Francja czy Holandia obowiązuje generalna zasada pierwszeństwa pojazdów nadjeżdżających z prawej strony. Rozmawianie przez telefon komórkowy podczas prowadzenie samochodu jest zabronione w większości krajów unijnych - w niektórych państwach dopuszcza się korzystanie z zestawu głośnomówiącago. Maksymalny poziom alkoholu we krwi wynosi z reguły 0,5 promila (w Irlandii, Luksemburgu, Wielkiej Brytanii i Włoszech dopuszczalne jest 0,8 promila , podczas gdy w Szwecji - 0,2).

Dokument prawa jazdy (zarówno starego jak i nowego wzoru) wydany przez polskie władze uprawnia do prowadzenia pojazdu we wszystkich krajach Unii i zachowuje ważność do daty określonej w dokumencie lub przepisami krajowymi. W niektórych dodatkowo konieczne jest posiadanie ze sobą dowodu rejestracyjnego pojazdu.

Po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, obywatel polski mający normalne miejsce zamieszkania _ftn2w innym kraju unijnym będzie mógł wymienić prawo jazdy na nowy, wspólnotowy egzemplarz po wygaśnięciu ważności dotychczas posiadanego lub w przypadku jego utraty. Wymiana taka nie będzie się wiązała koniecznością ponownego zdawania egzaminów.

Państwo, na terenie którego obywatel polski przyjmuje normalne miejsce zamieszkania, przez okres ważności prawa jazdy może stosować w stosunku do niego swoje krajowe przepisy, badania lekarskie i obowiązki uiszczania opłat, a także może umieszczać w tym prawie jazdy informacje niezbędne dla służb administracyjnych.

Przy wynajmowaniu pojazdu zazwyczaj obowiązuje limit wiekowy - 20 lat.

Jeżeli osoba przebywająca w danym kraju UE nie posiada prawa jazdy to chcąc uzyskać taki dokument musi wykazać się odpowiednią wiedzą i umiejętnościami. Egzaminy przeprowadzane w krajach UE są ujednolicone i obejmują test teoretyczny oraz sprawdzian praktyczny z umiejętności kierowania pojazdem.

Nie można mieć praw jazdy wydanych przez więcej niż jeden Kraj Członkowski.

Od 1 maja 2004 zielona karta nie będzie dokumentem obowiązkowym przy wyjeździe samochodem za granicę. Nadal może ona służyć za międzynarodowy dowód ubezpieczenia i ułatwia, w razie wypadku, uzyskanie odszkodowania.

W Austrii, Belgii, Finlandii, Francji, Grecji, Holandii, Hiszpanii, Irlandii, Luksemburgu, Niemczech, Portugalii i Włochach obowiązującą walutą jest euro ( € ). Dodatkowo euro jest używane w Andorze, Monako, San Marino i Watykanie. Dania, Szwecja i Wielka Brytania zachowały dotychczasowe waluty.

Z dniem 1 maja 2004 znikną granice celne pomiędzy krajami Unii Europejskiej a Polską. Turyści podróżujący po krajach Unii nie będą podlegali żadnym ograniczeniom dotyczącym ilości zakupionych i przewożonych towarów pod warunkiem że są one przeznaczone do użytku osobistego i nie podlegają odsprzedaży . Pojęcie "do użytku osobistego" zawiera w sobie przeznaczenie przewożonych towarów na prezenty, jednakże ich sprzedaż jest naruszeniem prawa i grozi ich konfiskatą oraz dodatkową karą. Odebraniu może również podlegać pojazd, którym towary są przewożone.

Przykładowo, przewożone towary uznaje się za do użytku osobistego jeżeli nie przekraczają ilości:

· 20 litrów wina ze zwiększoną zawartością alkoholu (np. sherry, porto),

· 90 litrów wina (w tym maksymalnie 60 litrów wina musującego),

Osoby poniżej 17 roku życia nie mogą przewozić wyrobów alkoholowych lub tytoniowych.

Po przystąpieniu Polski do UE zniknie możliwość ubiegania się przez polskich turystów wracających do kraju o zwrot podatku VAT od towarów zakupionych w krajach unijnych. W Unii Europejskiej zasadą jest, że opodatkowanie następuje w kraju przeznaczenia towaru, a nie w kraju, z którego towar pochodzi. Wyjątkiem są osoby fizyczne - nie prowadzące działalności gospodarczej i osoby prawne nie będące podatnikami VAT, poza granicami kraju, gdzie znajduje się ich stałe miejsce zamieszkania lub siedziba. Kupując towar opłacają one podatek VAT w kraju zakupu, niezależnie od miejsca konsumpcji dobra.

Kupienie nowego auta osobowego w krajach UE jest ograniczone przepisami art. 28a(1)(b) VI Dyrektywy, które uznają to za czynność opodatkowaną w kraju nabywcy. Przy zakupie samochodu z przebiegiem mniejszym niż 6000 km lub w ciągu 6 miesięcy od daty jego pierwszej rejestracji należy zapłacić podatek VAT w kraju zamieszkania podczas jego rejestracji (czyli obywatel polski, mieszkający na stałe w Polsce, w Polsce dokonuje rejestracji samochodu i opłaca podatek).

Z dniem 1 maja 2004 r. obywatele polscy będą mogli przywozić i wywozić z innych krajów Unii Europejskiej broń odpowiadającą celom łowieckim lub w celu wzięcia udziału w imprezach sportowych. W tym celu niezbędne jest wpisanie broni do Europejskiej Karty Broni Palnej, posiadanie Europejskiej Karty Broni Palnej wydanej przez państwo członkowskie oraz uwiarygodnienie powodu swojej podróży z bronią lub zaświadczenie wydane przez właściwego konsula.

(z telefonów stacjonarnych i komórkowych, w telefonach publicznych bezpłatny).

Kradzież lub zagubienie rzeczy:

Kradzież należy bezzwłocznie zgłosić w najbliższym komisariacie policji. Protokół policyjny będzie potrzebny do uzyskania odszkodowania od ubezpieczyciela. Jak najszybciej należy zastrzec zgubione lub skradzione karty płatnicze i kredytowe. W przypadku utraty paszportu lub innego dokumentu podróży oprócz zgłoszenia na policję konieczne jest możliwie szybkie skontaktowanie się z polskim konsulatem lub ambasadą.

Prawa pasażera lotniczego.

Osobie korzystającej z transportu powietrznego przysługują określone prawa odnośnie sytuacji związanych z informacją o lotach, rezerwacjami, sprzedażą biletów, kompensacją szkód powstałych w wyniku wypadków lub wycieczkami zorganizowanymi. Treść Karty Praw Pasażera Lotniczego można znaleźć pod adresem internetowym: http://www.europa.eu.int/comm/transport/air/rights/index_en.htm

Porad dotyczących przysługujących pasażerowi praw można zasięgnąć w serwisie EUROPE DIRECT, pod numerem telefonu: 00 800 67 89 10 11 , dostępnym w 15 krajach Unii Europejskiej, lub pod numerem 00 32 22 99 96 96 , z innych krajów. Z serwisem można się skontaktować również drogą e-mailową - http://europa.eu.int/ e uropedirect .

Wydział Konsularny Ambasady RP w Wiedniu

tel. (00431) 870-15-0, 870-15-100
fax. 870-15-136
e-mail: konsul@BotschaftRP.at

Konsulat RP w Graz
Konsul Honorowy: Gerold Ortner (niemiecki)
Joannenumring 18/3, A-8010 Graz
tel. (0-04331633) 82-51-00
fax. 82-51-15

Konsulat RP w Innsbrucku
Konsul Honorowy: Siegfried Resl (niemiecki, angielski)
Technikerstrasse 1-3, A-6020 Innsbruck
tel. (0-043512) 28-63-14-00
fax. (0-043512) 29-34-61-20

Konsulat RP w Salzburgu
Konsul Honorowy: Jürgen Hinterwirth (niemiecki)
A-5020 Salzburg, Nonntaler Hauptstraße 1
tel. (0-043662) 84-00-33, 84-00-34
fax. 84-00-33-14

Belgia

Konsulat Generalny RP w Brukseli
Rue des Francs 28, 1040 Bruxelles, Belgique
tel. centrala (czynna całą dobę): 00-322-7390100 lub 7357212
tel. sekretariat KG (codziennie od 8.30 do 16.30): 00-322-7390121
fax. 00-322-7364459 lub 7360464
e-mail: consulbrux@ipmaster.be

Wydział Konsularny Ambasady RP w Nikozji
3 Diagorou Str., Office 202 1097 Nicosia
tel. (00357 22) 668415, 668417
fax. (00357 22) 668419
e-mail: poland@logos.cy.net

Konsulat RP w Limassol
Konsul Honorowy: Loukis Papaphilippou (grecki, angielski)
42 Ayias Fylaxeos Str.
3025 Limassol
tel. (00357 25) 343448
fax. (00357 25) 359108, lub
1 C. Pantelis Str.
1010 Nicosia
tel. (00357 22) 675718, 674141
fax. (00357 22) 673388
e-mail: lawcy@cytanet.com.cy

Wydział Konsularny Ambasady RP w Pradze
Václavské Namesti 49, 110 00 Praha 1
tel. 00420.224.228.722 - 4
fax. 00420.2 24.227.320
e-mail: konspol@mbox.vol.cz

Konsulat RP w Brnie
Konsul Honorowy: Petr Mrkývka
ul. Pellicova 2C, 602 00 Brno, Republika Czeska
tel./fax. 00420.543.244.8 72
e-mail: konsulatrp@email.cz

Konsulat Generalny RP w Ostrawie
ul. Blahoslavova 4, 70100 Ostrava
tel. 00420.596.118.074, 76
fax. 00420.596.118.073
e-mail: konsulatrp.ostrawa@grendel.cz

Dania

Wydział Konsularny
Richelieus Alle 10, 2900 Hellerup
tel. (+45) 39 46 77 20 lub 21
fax. (+45) 39 46 77 88
e-mail: konsulat@ambpol.dk
Dyżur konsularny: (+45) 20 61 19 17

Konsulat RP w Aarhus
Konsul Honorowy: Ole Lykke Ravnsbo
Strandvejen 94
8100 Aarhus C
tel. (+45) 87 34 34 34
fax. (+45) 87 34 34 00
e-mail: office@interlex.dk

Konsulat RP w Svendborgu
Konsul Honorowy: Jan Krossteig
Sankt Nicolaigade 11
5700 Svendborg
tel. (+45) 62 21 67 88
fax. (+45) 62 21 67 00
e-mail: polen@mail.dk

Konsulat RP w Roenne
Konsul Honorowy: Roar Bendtsen Schou
Sandemansvej 6
3700 Roenne
tel. (+45) 56 95 25 22
fax. (+45) 56 95 25 23
e-mail: rb.schou@beck-liner.com

Estonia

Wydział Konsularny Ambasady RP w Tallinie

Wydział Konsularny Ambasady RP w Helsinkach

Konsulat RP w Espoo
Konsul Honorowy: Stefan Widomski
(polski, fiński, angielski, niemiecki, rosyjski)
c/o Nokia Group, Kailahdentie 4, 02150 Espoo
tel. (0-0358-0) 71807 - 34420
fax. 7180 38306
e-mail: stefan.widomski@nokia.com

Konsulat RP w Turku
Konsul Honorowy: Jari Rastas
WTC-Building, Veistamonaukio 1-3, 20-100 Turku
tel. (0-0358-2) 281 31 86
fax. 281 3190
e-mail:etacom@kolumbus.fi

Konsulat RP w Tampere
Konsul Honorowy: Timo Antila (język fiński, angielski)
M-real Oy, Lielahdenkatu 14, 33 - 400 Tampere, Finlandia
tel. (0-0358-0) 1046 32040
fax. 1046 32013
e-mail: timo.antila@m-real.com
Dni i godz. otwarcia urzędu: Poniedziałek - Piątek 9 - 17

Konsulat RP w Oulu
Konsul Honorowy: Jorma Lukkari (fiński, szwedzki, angielski)
Rautaruukki Oyj, Teknologiantie 2, 90-570 Oulu,
tel. (00 35 88) 883 60
fax. (0035 88) 33 47 93
e-mail: jorma.lukkari@rautaruukki.com
Dni i godz. otwarcia urzędu: Poniedziałek - Piątek 9 - 17

Konsulat Generalny RP w Paryżu
5 rue de Talleyrand , 75007 Paris
tel. (0-033) 14 31 73 422, 14 31 73 474
fax. 14 31 73 434
e-mail: info.paris@consulat.pologne-org.net

Konsulat Generalny RP w Lille
45 Boulevard Carnot, 59800 Lille , France
tel. (0-033) 3- 2014 41 80

telefon dyżurny: 0607220069
fax. (0-033) 3 - 2014 46 50
e-mail: consupl.lille@wanadoo.fr

Konsulat Generalny RP w Lyonie
79 rue Crillon, 69006 LYON, Cédex 06, France
tel. (0-033) 04 78-93-14-85, 04 78 93 56 37
fax. (0-033) 4-78-93-56-37
e-mail: polecolyon@asi.fr
konsulat.rp.lyon@wanadoo.fr

Konsulat Generalny RP w Strasburgu
2 rue Geiler, 67000 Strasbourg , France
tel. (0-033) 388 37 23 20
fax. 38 83 72 330
e-mail: kgrps1@free.fr

Konsulat RP w Nicei
Konsul Honorowy: Eugene Horoux-Horszowski
(francuski, polski)
57, boulevard Victor-Hugo, 06200 Nice
tel. (0-033) 4 938 23 972
fax. 4 938 24 549

Konsulat RP w Bordeaux
Konsul Honorowy: Bertrand de Bentzmann (francuski)
Beraud-Sudreau S.A., 2, Place de la Bourse
33076 Bordeaux Cedex
tel. (0033) 556 794 444
fax. 556 795 265

Konsulat RP w Rennes
Konsul Honorowy: Michel Dorin
(francuski, polski, angielski, niemiecki)
Dories Consultants, Avenue des Peupliers,
35510 Cesson Sevigne
tel. (0) 2-99-83-81-82
fax. (0) 2-99-83-91-95
e-mail: dories@dories.com

Konsulat RP w Toulouse
Konsul Honorowy: Longin Fourdrinier
21, rue Volta, 31000 Toulouse
tel./fax. (0033) 561 638 168
e-mail: l.fourdrinier@magcos.com

Wydział Konsularny Ambasady RP w Atenach
Kamelion 21
154-52 Paleo Psychico
Ateny, Grecja
tel. (0-030210) 677 57 40/41
fax (0-030210) 677 88 12
e-mail: konsulat@otenet.gr

Konsulat Honorowy RP w Salonikach
Konsul Honorowy: Minos X. Kiriakou (grecki, polski, angielski)
546-22 Thessaloniki,78, Tsimiski str.
tel. (00302310) 288 205
fax. (00302310) 234 153
Dni i godz. otwarcia: Pon.-Pt. 10.00-15.00

Konsulat RP w Pireusie
Konsul Honorowy: Michail D. Kokkinis (grecki, angielski)
59 Akti Miaouli str.
185 36 Pireus
tel. (0-030 210) 429 50 00
fax. (0-030 210) 429 23 45

Konsulat RP w Heraklionie
Konsul Honorowy: Stelios Golemis (grecki)
ul. Ethnikis Antistaseos 87
713-06 Heraklion Crete
tel. (0030 2810) 221 786
fax. (0030 2810) 221 786
e-mail: her_goldair@her.forthnet.gr

tel. dyżurny po 17.00 (+34) 913769553
e-mail: consmad@polonia.es

Konsulat RP w Barcelonie
Avda. Diagonal, 593-595
08014 Barcelona
tel. (+34) 93 322 72 34
fax. (+34) 933 322 29 07
e-mail: polonia@ctv.es
polkonsul@ctv.es

Konsulat Honorowy RP w Palma de Majorka

Konsul Honorowy: Silvia Riera
C/Bartomeu Sureda i Miserol 4A 1
07011 Palma de Mallorca - Baleares
tel. (34) 971 606 455
fax. (34) 971 609 455
e-mail: riera@nueva-europa.com

Konsulat Honorowy RP w Murcii
c/ Las Norias, 1-2°D
30009 Murcia
tel./fax. 96-829.89.41

Konsulat Honorowy RP w Walencii
Avda. de la Cortes Valencianas, 31-5-2a
46014 Valencia
tel. 96-358.00.02
fax. 96-358.01.68

Wydział Konsularny Ambasady RP w Hadze

tel. dyżurny: 0031 (0) 650 27 11 67
fax. (0-70) 360-28-10

Konsulat Honorowy RP w Amsterdamie
Konsul Honorowy: Willem F. Dutilh
Gelderlandplein 75 B
1082 L V-Amsterdam
Tel: (020) 30-53-850, 30-53-851
Fax: (020) 30-53-852,
e-mail: w.f.dutilh@freeler.nl

Konsulat Honorowy RP w Apeldoorn
Konsul Honorowy: Johannes G. Bax
Sophialaan 46, P.O. Box 4
7300 AA- Apeldoorn
Tel: (055) 527-47-89
Fax: (055) 578-90-53

tel. (0-03531) 2830-855; fax 2698-309
e-mail: polembas@iol.ie

Konsulat RP w Reykjawiku
Konsul honorowy: Fridrik Gunnarsson (islandzki, angielski)
Ánanaust 1, 101 Reykjavik, Iceland
tel. (0-03541) 58-05-300
fax. (0-03541) 58-05-301
e-mail: fridrik@Vvelesalan.is

Konsulat RP w Wilnie
Smelio g-ve 22A, 2055, Vilnius
tel. 270 90 04 do 05
fax. 270 90 09
e-mail: kgpl@tdd.lt

Punkt Konsularny w Kownie
Laisves Al. 46, Kaunas, LT-3000
Czynny w drugi i czwarty wtorek miesiąca (w pozostałe dni zamknięty)

Konsulat RP w Luksemburgu
Konsul Honorowy: Tom Krieps
9, rue Pierre d'Aspelt, L-1142 Luxembourg
tel. 00-352-453045
fax. 00-352-250095
e-mail: tomkrieps@hotmail.com

Malta

Brak placówki dyplomatycznej. Ambasador RP w Rzymie (Włochy) akredytowany jest również na Malcie.

Wydział Konsularny Ambasady RP
Richard-Strauss-str. 11. 14193 Berlin-Grunewald
tel. (0-049 30) 223 13 0
fax. (0-049 30) 223 13 212
e-mail: konsulat.berlin@botschaft-polen.de

Konsulat RP w Kolonii
Lindenallee 7, 50968 Köln
tel. (0 049 221) 937-300, 387-013/17
fax. 343-089
e-mail: konsulat.koeln@botschaft-polen.de

Konsulat RP w Lipsku
Trufanowstrasse 25; 04105 Leipzig
tel. (0 049 341) centrala 5623300, 5623310
fax. 5623333
e-mail: konsulat.leipzig@botschaft-polen.de

Konsulat RP w Hamburgu
Gründgensstraße 20, 22309 Hamburg
tel. (0 049 40) 6325-029, 6312-091, 6225-030
fax. 6325-030
e-mail: konsulat.hamburg@botschaft-polen.de

Konsulat Generalny RP w Monachium
Ismaninger Straße 62 a, 81675 München
tel. (0 049 89) 4186080, 4709216
fax. 471-318
e-mail: konsulat.muenchen@botschaft-polen.de

Wydział Konsularny Ambasady RP w Oslo
Olav Kyrres plass 1, 0244 Oslo
tel. (0-04722) 430-161, 430-015

dyżurny tel. : (0047) 9133775
e-mail: polcons@online.no

Konsulat RP w Trondheim
Konsul Honorowy: Harald Johan Lydersen (norweski, angielski)
Leirfossvn. 27, 7485 Trondheim, Norge
tel. (0047) 73-96-40-22
fax. (0047) 73-87-69-01

e-mail: harald.lydersen@deloitte.no

Konsulat RP w Bergen
Konsul Honorowy: Fritz Thorkil Rieber,
Kalfarveien 57 A, 5018 Bergen
tel. (0047) 55 55 91 00
fax. 55 55 91 01 01

Ambasada RP
Avenida das Descobertas 2, 1400-092 Lisboa tel. (0351 21) 3012-350, 21 3014-200, 21 30414-10 fax 21 3010-202
e-mail: embpol@mail.telepac.pt

Konsulat RP w Porto
Konsul Honorowy: Rui Miguel Duarte Alegre
Rua da Corticeira, 34, 4536-902 Mozelos VFR
Tel: (351) 22 747-5875
Fax: 747-5803

Słowacja

ul. Hummelova 4, 814 91 Bratislava
Tel. (00 421 - 2) 5441 3175 (całodobowe)

Konsulat RP Liptovsky Mikulas
Konsul Honorowy: Tadeusz Frąckowiak (polski, słowacki, niemiecki)
Nam. osloboditel`ov 1
Tel. 044 - 5528810
Fax. 044 - 5528811
e-mail: konzul@verex.sk , konzulat@verex.sk

Ambasada RP: XV Cesta, ąt. 18, 1000 Ljubljana, Slovenija
tel. (00-3861) 423-28-82, 423-28-83
fax. 423-28-81
e-mail: ambpol.si@siol.net

Konsulat RP Nova Gorica
Konsul Honorowy: Nedjan Bratasevec (słoweński, polski, włoski, angielski)
5000 Nova Gorica
Vipavska ulica 13, Slovenija
Tel. (00386 5) 331 52 45
Fax. 331 52 36
E-mail: arcgroup@libero.it

Konsulat RP w Sztokholmie
Prästgardsgatan 5, SE-172 32 Sundbyberg, Stockholm
tel. (0-0 46 8) 764 48 00
fax. (0-046 8) 98 35 22
e-mail: info@polskageneralkonsulatet.se

Konsulat RP w Malmö
Adolf Fredriksgatan 13, SE-217 74 Malmö
adres pocztowy:
Box 20 512, SE-200 74 Malmö
tel. (0-046 40) 26 74 16, 26 89 86, 26 87 86
tel./fax. 91 43 39

adres pocztowy: c/o Polkinge
Branthalla Pl. 543C, SE-373 00 Jämjö
tel. 46 (0) 455 56115
fax. 46 (0) 455 56160
e-mail: magdalena.svensson@comtech-data.se

Varosligeti Fasor 16, H-1068 Budapest

tel. centr. (00361) 3511300, 3511301,3511302
tel./fax. 351-1725.
e-mail:consulate@polishemb.hu

Ambasada RP
47 Portland Place , London W1B 1JH
tel. (0.044) 87-07-74-27-00 (centr.), 87-07-74-27-02 (sekr.),
fax. 20-73-23-40-18
e-mail polishembassy@polishembassy.org.uk

Konsulat RP w Londynie
73 New Cavendish Street , London W1W 6LS
tel. (centr.) (00 44) 870 774-2800
tel. (sekr.) (00 44) 870 774-2802
fax. (0-044) 207 323-2320
e-mail: kgrp.londyn@btclick.com

Konsulat RP w Bristolu
Konsul Honorowy: Ireneusz G. Peszyński (polski, angielski)
132 Henleaze Road, Henleaze, Bristol BS9 4LB
tel/fax. 0044117-962-10-86,
e-mail: peszynski@polishconsul.fsnet.co.uk

Konsulat RP w Edynburgu
2 Kinnear Road , Edinburgh EH3 5PE
tel. (0-044 131) 552-0301
tel./fax 552-1086
modem: (0.044131) 551-4562
e-mail: polconse@btclick.com

Konsulat RP w Gibraltarze
Konsul Honorowy: Anthony J.P. Lombard (angielski)
35, Governor´s Parade, Gibraltar
tel. (350) 745-93
fax. 794-91

Konsulat RP w Hull
Konsul Honorowy: Joseph R. Carby-Hall (angielski)
41, North Bar Without, Beverley, East Yorkshire, HU17 7 AG
tel. (0-01482) 465799
fax. 466-388
e-mail: j.r.carby-hall@law.hull.ac.uk

Konsulat RP w Kidderminster
Konsul Honorowy: Michael M.G. Oborski (angielski)
6, Osborne Close, Kidderminster , Worcs DY10 3YY
tel. (0-01562) 63-05-23
fax. 861-145
e-mail: consul@oboofcom.demon.co.uk

Konsulat RP w Sheffield
Konsul Honorowy: Dr Graham E. White (angielski)
4 Palmerston Road , Sheffield S10 2TE
tel. (0114) 2766513
fax. 2368819
e-mail: g.e.white@sheffield.ac.uk

Włochy

Konsulat RP w Mediolanie
Corso Vercelli, 56, 20145 Milano
tel. 0039/02/ 4801-8978, 4801-9084, 4801-9312
fax. 4802-0345
e-mail: milanokg@iol.it

Konsulat RP w Genui
Konsul Honorowy: Giuseppe Taró
(włoski, angielski, francuski, hiszpański)
via G. Alessi 10, 60 128 Genova, Italia
tel. 0039/010/593 790
fax. 592 508

Konsulat RP w Bolonii
Konsul Honorowy: Corrado Salustro (włoski)
Strada Maggiore 24, 40100 Bologna, Italia
tel. 0039/051/228 909
fax. 0039/051/ 227-238

Konsulat RP w Bari
Konsul Honorowy: Domenico Centrone (włoski)
via Abbrescia 85, 70121 Bari, Italia
tel. (0-03080) 995-4125, 995-7202
fax. 995-7181

Mimo, że prawo wspólnotowe stosuje się na obszarze wszystkich krajów należących do Unii, są pewne wyjątki: w Danii przepisów tych nie stosuje się na obszarze Grenlandii i Wysp Owczych. Podobnie w Wielkiej Brytanii - nie mają one zastosowania na terytorium Wysp Normandzkich oraz Wysp Mann. Unijne prawo honorują Gujana Francuska, Réunion, Gibraltar, Gwadelupa i Martynika oraz Azory i Madera, jak również państwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego: Islandia, Lichtenstein, Norwegia i Szwajcaria.

W tym wypadku normalne miejsce zamieszkania oznacza miejsce, w którym osoba fizyczna przebywa przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym, ze względu na swoje więzi osobiste i zawodowe, lub (w sytuacji gdy przebywa w dwu lub więcej Państwach Członkowskich) miejsce do którego ze względów osobistych regularnie powraca. Sformułowanie normalne miejsce zamieszkania nie ma zastosowania w sytuacji, gdy pobyt w innym Państwie Członkowskim jest spowodowany wypełnieniem zadania w określonym czasie (np. studia).

Szczegółowe informacje o unijnej walucie, jej wzorach i zabezpieczeniach można znaleźć pod adresem http://www.euro.ecb.int

PRZYJAZD DO POLSKI.

POBYT DŁUŻSZY NIŻ 3 MIESIĄCE. LEGALIZACJA POBYTU.

NADANIE OBYWATELSTWA POLSKIEGO

PODJĘCIE PRACY. UBEZPIECZENIE SPOŁECZNE

KUPNO NIERUCHOMOŚCI.

LECZENIE.

STUDENCI. UZNANIE DYPLOMU.

PRAWO JAZDY. PROWADZENIE SAMOCHODU

OGRANICZENIA WE WWOZIE TOWRÓW DO POLSKI (DLA OSÓB
INDYWIDUALNYCH).

NA WSZELKI WYPADEK

KONSULATY PAŃSTW CZŁONKOWSKICH UE i EOG W POLSCE.

Z dniem akcesji Polski do Unii Europejskiej nastąpi zmiana zasad wjazdu i pobytu na terytorium Polski obywateli UE oraz członków ich rodzin. Od 1 maja 2004 wejdą w życie stosowne regulacje unijne oraz uwzględniająca te regulacje ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. o zasadach i warunkach wjazdu i pobytu obywateli państw członkowskich UE oraz członków ich rodzin na terytorium RP (Dz. U. Nr 141, poz. 1180 oraz z 2003 r. Nr 128, poz. 1175).

W/w ustawa będzie miała zastosowanie nie tylko do obywateli państw członkowskich UE oraz członków ich rodzin, ale również do obywateli państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego, które nie należą do UE, ale na podstawie umów zawartych z UE korzystają ze swobody przepływu osób (co dotyczy Norwegii, Islandii, Lichtensteinu oraz Szwajcarii) i członków ich rodzin (małżonków, dzieci lub osób poniżej 21 lat, pozostających pod ich opieką prawną, krewnych i powinowatych w linii prostej, pozostających na utrzymaniu lub prowadzących wspólne gospodarstwo domowe (Pojęcie członka rodziny zostało zdefiniowane w ustawie z dnia 27 lipca 2002 r. o zasadach i warunkach wjazdu i pobytu obywateli państw członkowskich UE oraz członków ich rodzin na terytorium RP.)

Do przekroczenia granicy RP przez obywatela kraju UE niezbędne jest posiadanie ważnego dokumentu podróży lub innego dokumentu, pozwalającego stwierdzić tożsamość i obywatelstwo. Członek rodziny nie będący obywatelem Unii będzie mógł wjechać na terytorium RP na podstawie ważnego dokumentu podróży oraz wizy, o ile jest wymagana.

Odmowa wjazdu obywateli UE na terytorium RP będzie mogła nastąpić tylko ze względu na konieczność ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego oraz ze względu na zagrożenie dla bezpieczeństwa i obronności państwa. Przed dniem 1 maja 2004 r., z wykazu cudzoziemców, których pobyt jest na terytorium Polski niepożądany, zostaną wykreślone dane osobowe obywateli UE, wobec których nie zachodzą w/w negatywne okoliczności.

POBYT DŁUŻSZY NIŻ 3 MIESIĄCE. LEGALIZACJA POBYTU .

W przypadku zamiaru pozostanie w Polsce dłużej niż 3 miesiące konieczne będzie uzyskanie zezwolenia na pobyt lub zezwolenia na pobyt czasowy. Wymóg ten nie dotyczy osób wykonujących pracę, wolny zawód lub prowadzących działalność gospodarczą na terytorium RP, zachowujących miejsce stałego pobytu na terytorium innego państwa członkowskiego UE, do którego powracają co najmniej raz w tygodniu.

W wyniku procedury udzielenia zezwolenia na pobyt lub zezwolenia na pobyt czasowy, osoba z obywatelstwem kraju członkowskiego UE uzyska kartę pobytu obywatela UE, zaś członek rodziny nie będący obywatelem Unii - dokument pobytu. Za wydanie tych dokumentów pobierana będzie opłata 30 zł.

Decyzje w sprawach zezwoleń, a także karty pobytu obywatela UE i dokumentu pobytu (również w sprawach przedłużania i cofania) wydawać będzie wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamierzonego pobytu obywatela Unii na terytorium RP. Organem odwoławczym będzie Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców.

Zezwolenie na pobyt zostanie udzielone obywatelowi Unii Europejskiej, jeżeli:

zamierza wykonywać lub wykonuje pracę, wolny zawód lub zamierza prowadzić albo prowadzi działalność gospodarczą na terytorium RP przez okres przekraczający 12 miesięcy lub

posiada ubezpieczenie zdrowotne i środki wystarczające do pokrycia kosztów pobytu bez potrzeby korzystania z pomocy społecznej.

(Szczegółowe omówienie przesłanek wystarczających do udzielenia obywatelowi UE zezwolenia na pobyt są zawarte w art. 5 Ustawy o zasadach i warunkach wjazdu i pobytu obywateli państw członkowskich UE oraz członków ich rodzin na terytorium RP).

Zezwolenie na pobyt będzie udzielane na 5 lat i przedłużane na kolejne 5-letnie okresy. Jeżeli obywatel Unii przebywa na terytorium RP w związku z wykonywaniem pracy i w dniu złożenia wniosku o pierwsze przedłużenie zezwolenia na pobyt pozostaje bez pracy z przyczyn przez siebie nie zawinionych, jednak nie dłużej niż 12 miesięcy, zezwolenie na pobyt przedłuża się na okres 12 miesięcy.

Zezwolenie na pobyt czasowy będzie udzielane obywatelowi Unii, który posiada ubezpieczenie zdrowotne oraz środki wystarczające do pokrycia kosztów pobytu bez potrzeby korzystania ze świadczeń pomocy społecznej, i na terytorium RP:

podejmuje studia - zezwolenie na 1 rok i przedłużane na kolejne okresy roczne do dnia ukończenia studiów,

zamierza wykonywać albo wykonuje pracę, wolny zawód lub zamierza prowadzić albo prowadzi działalność gospodarczą na terytorium RP przez okres 3 do 12 miesięcy - na okres wykonywania pracy,

poszukuje pracy - na 6 miesięcy.

Zezwolenie na pobyt oraz na pobyt czasowy udzielone obywatelowi Unii będzie obejmować członka jego rodziny (w przypadku studentów nie dotyczy krewnych i powinowatych).

Karta pobytu obywatela UE i dokument pobytu podlegają wymianie w przypadku zmiany danych wpisanych do dokumentu, zmiany wyglądu utrudniającego ustalenie tożsamości, uszkodzenia lub utraty.

W przypadku nabycia obywatelstwa polskiego lub cofnięcia zezwolenia należy niezwłocznie zwrócić posiadaną kartę pobytu obywatela UE lub dokument pobytu.

Obywatelowi Unii i członkowi jego rodziny można odmówić udzielenia zezwoleń wyłącznie ze względu na konieczność ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego, ochrony zdrowia publicznego oraz ze względu na zagrożenie dla bezpieczeństwa i obronności państwa. Dotyczy to również przedłużania tych zezwoleń, z tym, że odmowa ich przedłużenia nie będzie mogła nastąpić ze względu na konieczność ochrony zdrowia publicznego. Decyzja zawiera termin opuszczenia Polski, nie krótszy niż:

15 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie udzielenia zezwolenia stała się ostateczna,

30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie przedłużenia lub cofnięciu zezwolenia stała się ostateczna.

Jeżeli wniosek o udzielenie lub przedłużenie zezwolenia na pobyt lub zezwolenia na pobyt czasowy będzie obejmował członka rodziny, obywatel Unii będzie obowiązany dołączyć do wniosku:

dokumenty potwierdzające zawarcie małżeństwa, istnienie stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa z członkiem rodziny,

dokument potwierdzający fakt pozostawania członka rodziny na jego utrzymaniu lub prowadzenia z nim wspólnego gospodarstwa domowego w kraju pochodzenia lub państwie, z którego przybył (nie stosuje się do małżonka obywatela Unii, który nie pozostaje na jego utrzymaniu),

pisemna zgodę objętego wnioskiem członka rodziny, który ukończył 16 lat.

Dokumenty dołączone do wniosków, wystawione przez obce władze lub instytucje, powinny być przetłumaczone na język polski przez uprawnionego tłumacza.

Obywatel Unii lub członek rodziny będzie mógł zostać wydalony z terytorium RP wyłącznie ze względu na konieczność ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego oraz ze względu na zagrożenie dla bezpieczeństwa i obronności państwa. Decyzja o wydaleniu spowoduje z mocy prawa cofnięcie zezwolenia na pobyt lub zezwolenia na pobyt czasowy.

Zezwolenia wydane na czas oznaczony i karty pobytu wydane obywatelom UE oraz członkom ich rodzin (również , niebędącym obywatelami UE) na podstawie ustawy z dnia 13 czerwca 2003 roku o cudzoziemcach zachowują ważność.

W celu dokonania zameldowania się na pobyt stały lub czasowy należy zwrócić się Urzędu Gminy, właściwego ze względu na miejsce pobytu. Obywatel państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub członek jego rodziny zgłasza dane osobowe oraz przedstawia kartę pobytu, dokument pobytu lub zezwolenie na pobyt.

Cudzoziemcom zameldowanym na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące oraz cudzoziemcom, którzy podlegają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ubezpieczeniom społecznym lub ubezpieczeniu zdrowotnemu, nadaje się numer PESEL.

Obywatel państwa członkowskiego UE, który po dniu 1 maja 2004 roku uzyska zezwolenie na pobyt lub zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium RP, wydane na podstawie ustawy o zasadach i warunkach wjazdu i pobytu obywateli państw członkowskich UE oraz członków ich rodzin na terytorium RP, będzie mógł ubiegać się o nabycie obywatelstwa polskiego na podstawie przepisu art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 roku o obywatelstwie polskim ( Dz. U. z 2000 r., Nr 28, poz. 353), tj. w drodze nadania przez Prezydenta RP w tzw. trybie szczególnym. Osoba, która występuje o nadanie obywatelstwa na podstawie w/w przepisu, nie musi zamieszkiwać na terytorium Polski na podstawie zezwolenia na osiedlenie się co najmniej 5 lat.

Wniosek o nadanie obywatelstwa polskiego wraz z wymaganymi dokumentami, określanymi w rozporządzeniu Prezydenta RP z dnia 14 marca 2000 roku w sprawie szczegółowego trybu postępowania w sprawach o nadanie lub wyrażenie zgody na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego oraz wzorów zaświadczeń i wniosków (Dz. U. NR 18, poz. 231 z późn. zm.) składa się do wojewody właściwego ze względu na miejsce zamieszkania cudzoziemca w Polsce.

Obywatele państw UE, którzy już zamieszkują w Polsce na podstawie zezwolenia na osiedlenie się lub zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, będą mogli ubiegać się o nabycie obywatelstwa polskiego na dotychczasowych warunkach.

PODJĘCIE PRACY. UBEZPIECZENIE SPOŁECZNE .

Od 1 maja 2004 roku obywatele krajów członkowskich Unii Europejskiej oraz członkowie ich rodzin zostaną zwolnieni z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę jako warunku dostępu do rynku pracy. Ewentualne uregulowania przejściowe, które może wprowadzić Polska dotyczyć mogą wyłącznie pracobiorców.

Zgodnie z normami unijnymi ubiegając się o pracę w Polsce będą mieli taką samą pozycję jak obywatele RP. W zakresie dostępu do rynku pracy pierwszeństwo przed pracownikami z krajów trzecich mają pracownicy z państw członkowskich. Niektóre stanowiska w sektorze publicznym mogą być zarezerwowane dla obywateli polskich.

Począwszy od daty przystąpienie Polski do UE będzie stosowana wspólnotowa koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego dla osób migrujących w obrębie Wspólnoty (rozporządzenie 1408/71 i 574/72). Dzięki temu pracownicy w Polsce nie utracą żadnych składek i zostaną objęci polskim systemem ubezpieczeń społecznych. Okresy ubezpieczenia i zatrudnienia w jakimkolwiek kraju UE będą brane pod uwagę przy ustalaniu prawa do świadczeń, np. z tytułu emerytury lub zasiłku dla bezrobotnych. Zasiłek dla bezrobotnych będzie przyznawany zgodnie z przepisami krajowymi; w przypadku Polski - na zasadach przewidzianych w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Z 2003 r, Nr 58, poz. 514 ze zm.).

Obywatele innego państwa członkowskiego UE, uprawnieni do pobierania emerytur i rent, a zamieszkujący w Polsce, będą mieli możliwość odbioru świadczenia w kraju zamieszkania.

KUPNO NIERUCHOMOŚCI.

Zgodnie z Traktatem akcesyjnym z dnia 16 kwietnia 2003 roku Polska, w odniesieniu do nabywania "drugich domów" przez okres 5 lat, zaś w kwestii nabywania nieruchomości rolnych i leśnych przez 12 lat, ma prawo stosować zasady przewidziane w Ustawie z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz.U. z 1996 r. Nr 54, poz. 245 z późn. zm.).

W okresie przejściowym będą wydawane zezwolenia na nabywanie nieruchomości. Kryteria stosowane przy ich udzielaniu nie będą różnicowały obywateli państw członkowskich zamieszkałych w Polsce.

Warunkiem nabycia nieruchomości w Polsce przez obywatela UE - osobę fizyczną, jest uzyskanie zezwolenia na nabycie nieruchomości, które wydaje z upoważnienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji - Dyrektor Departamentu Zezwoleń i Koncesji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, za zgodą Ministra Obrony Narodowej, a w przypadku nieruchomości rolnych, również za zgodą Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

W postępowaniu związanym z nabyciem nieruchomości stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zezwolenie wydawane jest w formie decyzji administracyjnej na podstawie złożonego wniosku.

Wniosek (wraz z załącznikami) oraz wszystkie dokumenty kierowane do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w toku postępowania administracyjnego, należy składać w języku polskim.Postępowanie administracyjne w sprawie wydania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zezwolenia na nabycie nieruchomości przez cudzoziemców trwa około 2 miesięcy.

Szczegółowe informacje dotyczące warunków nabywania nieruchomości przez cudzoziemców w Polsce (również w wersji anglojęzycznej) zamieszczone są na stronie internetowej MSWiA (BULLETIN for real persons applying for a permit to acquire real estate in Poland issued by the Minister of Internal Affairs and Administration, http://www.mswia.gov.pl/pdf/ang_os_fiz.pdf ).

Od 1 maja 2004 roku obywatele państw członkowskich UE oraz EOG, jak również członkowie ich rodzin, będą mogli ubezpieczać się w Narodowym Funduszu Zdrowia (NFZ).

Osoby przyjeżdżające do Polski turystycznie mogą w nagłych przypadkach korzystać z opieki medycznej w ramach ubezpieczenia posiadanego w kraju stałego zamieszkania. Konieczne jest przedstawienie druku E-111 poświadczonego przed wyjazdem do Polski przez właściwe instytucje krajowe. Druk E-112 wraz ze zgodą ubezpieczyciela uprawnia do przyjazdu do Polski w celu podjęcia leczenia w sytuacjach innych niż nagłe.

Studenci z krajów Unii Europejskiej mogą korzystać ze wszystkich usług medycznych na podstawie druku E-128.

Osoby uprawnione do świadczeń emerytalnych i rent mają prawo do wszystkich świadczeń koniecznych w czasie ich pobytu w Polsce. Fakt bycia emerytem lub rencistą potwierdza druk E-121.

Obywatel Unii wykonujący w Polsce legalną pracę lub prowadzący działalność gospodarczą będzie mógł (wraz z członkami rodziny) ubezpieczyć się w NFZ, nawet jeśli on sam i członkowie jego rodziny nie będą zamieszkiwali w Polsce (ubezpieczenie zgodnie z zasadą miejsca wykonywania pracy). Obowiązuje następująca procedura:

członków najbliższej rodziny, zamieszkujących w Polsce, należy zgłosić do ubezpieczenia na druku E-106,

osoby mieszkające i pracujące Polsce, wyjeżdżające do innego kraju UE (np. turystycznie) są uprawnione do świadczeń medycznych za okazaniem druku E-111 poświadczonego przez NFZ,

jeżeli najbliższa rodzina zamieszkuje w innym kraju UE, jest uprawniona do korzystania w tym kraju ze świadczeń na podstawie druku E-109, poświadczonego przez NFZ i zgłoszonego w odpowiednim urzędzie tego kraju,

osoby mieszkające za granicą, a pracujące i opłacające składki ubezpieczenia w Polsce (np. pracownicy przygraniczni) oraz członkowie ich najbliższej rodziny mają prawo do opieki zdrowotnej w obu krajach; w takim przypadku dla otrzymania bezpłatnej pomocy medycznej w innym kraju Unii konieczne jest uzyskanie w Polsce zaświadczenia na druku E-106 oraz zarejestrowanie go w odpowiednim urzędzie kraju zamieszkania. Dzieci takich pracowników są ubezpieczone i korzystają z pomocy lekarskiej w kraju, w którym mieszkają. W Polsce mają zapewnione świadczenia zdrowotne tylko w nagłych przypadkach (jak turyści).

Obywatele UE, delegowani do pracy w Polsce, powinni dysponować drukiem E-101, potwierdzającym fakt posiadania ubezpieczania i zwalniającym z opłacania składek ubezpieczeniowych w Polsce.

Osoby zatrudnione w Polsce na podstawie umowy o dzieło są uprawnione do korzystania ze świadczeń medycznych na podstawie druku E-128.

Osoby zarejestrowane w urzędach pracy w państwie członkowskim UE jako bezrobotni, objęte ubezpieczeniem zdrowotnym i poszukające w Polsce zatrudnienia, mają prawo do korzystania z opieki medycznej w Polsce. Poświadcza to formularz E-119. Warunkiem jest upłynięcie minimum 4 tygodni od zarejestrowania się w urzędzie pracy. Prawo do opieki medycznej z tytułu poszukiwania pracy poza krajem stałego zamieszkania przysługuje tylko przez 3 miesiące.

Obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej będą mieli możliwość przyjazdu do Polski na studia, prowadzenia badań naukowych i uczestniczenia w szkoleniach na identycznych zasadach jak obywatele polscy. Przed przyjazdem nie muszą uzyskiwać wizy studenckiej. Po podjęciu studiów konieczne jest natomiast zalegalizowanie pobytu - należy złożyć w najbliższym urzędzie wojewódzkim wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt. Zezwolenie dla osób studiujących jest wydawane na okres 1 roku i przedłużane na kolejne lata studiów (do momentu ukończenia studiów). Należy załączyć dokumenty poświadczające fakt bycia studentem (zaświadczenie z uczelni), posiadać