Polonijna Rada Konsultacyjna
przy Urzędzie Marszałka
Senatu V Kadencji

18 listopada 2003 r.

15 listopada 2003 r. w siedzibie Senatu odbyło się posiedzenie Polonijnej Rady Konsultacyjnej przy urzędzie Marszałka Senatu V Kadencji, powołanej na podstawie uchwały Senatu z 21 czerwca 2002 r.

Polonijna Rada Konsultacyjna wyraża opinie w sprawach istotnych dla Polonii i Polaków za granica, na temat projektów aktów normatywnych dotyczacych tych srodowisk oraz o kierunkach działań Senatu i jego organów w tym zakresie.

Porzadek dzienny posiedzenia obejmował następujace punkty:

1.       Wprowadzenie Marszałka Senatu Profesora Longina Pastusiaka.

2.       Szkolnictwo polskie poza granicami kraju.

3.       Status prawny Polaków mieszkajacych na stałe za granica w swietle prawa polskiego:
a) polityka paszportowo-wizowa,
b) sprawy obywatelstwa.

4.       Obchody Dnia Polonii 2 maja 2004 r.

5.       Priorytety finansowania przez Senat zadań zleconych w zakresie opieki nad Polonia i Polakami za granica w 2004 r. ze szczególnym uwzględnieniem inwestycji.

6.       Podsumowanie obrad i propozycje tematów kolejnego spotkania.

7.       Sprawy różne.

W posiedzeniu uczestniczyli:

• Jadwiga Dubla Kalinowska, Prezes Rady Polonii Afryka Południe,
• Tadeusz Kruczkowski, Prezes Zwiazku Polaków na Białorusi,
• Les Kuczyński, Prezes Rady Polonii ¦wiata,
• Marian Kurzac w zastępstwie Jana Kobylańskiego, Prezesa Unii Stowarzyszeń i Organizacji Polskich Ameryki Łacińskiej,
• Helena Miziniak, Prezydenta Europejskiej Unii Wspólnot Polonijnych,
• Henryk J. Roztoczyński w zastępstwie Józefa Bułata z Kongresu Polonii Amerykańskiej,
• Janusz Rygielski, Prezes Rady Naczelnej Polonii Australijskiej,
• Grzegorz Sobocki, Prezes Kongresu Polonii Kanadyjskiej,
• Jan Zinkiewicz, Prezes Zwiazku Polaków w Kazachstanie.

Posiedzenie prowadził Marszałek Senatu, Profesor Longin Pastusiak. Senat na tym posiedzeniu reprezentowali także:

• Wicemarszałek Jolanta Danielak, w Prezydium Senatu odpowiadajaca za sprawy Polonii i Polaków za Granica,
• Przewodniczacy Komisji Emigracji i Polaków za Granica, Tadeusz Rzemykowski.

W spotkaniu uczestniczyli również przedstawiciele Rzadu:

• Krzysztof Janik, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji,
• Leszek Ciećwierz, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji,
• Sławomir Dabrowa, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych,
• Ewa Freyberg, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej i Sportu,
• Jan Węgrzyn, Dyrektor Generalny z Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców.

Ministrom towarzyszyli dyrektorzy departamentów zajmujacych się sprawami Polonii.

Kancelarię Senatu reprezentował jej Szef, Minister Adam Witalec wraz z dyrektorami odpowiednich biur.

Ad 1. Marszałek Senatu Longin Pastusiak przypomniał zasady funkcjonowania Rady i zasady wspierania Polonii i Polaków za Granica przez Senat. Marszałek przedstawił również ważniejsze wydarzenia w życiu Polonii i dotyczace współpracy Senatu z Polonia, które miały miejsce po poprzednim posiedzeniu Rady. Mówił o ukończonych w ostatnim czasie inwestycjach, finansowanych ze srodków Senatu, o ważnych wydarzeniach kulturalnych, o zorganizowanym przez Marszałków Sejmu i Senatu spotkaniu poswięconym koordynacji wysiłków zachodnioeuropejskiej Polonii przed referendum akcesyjnym.

Ad 2. Wprowadzenie wygłosiła Ewa Freyberg, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej i Sportu. MENiS zmierza do zapewnienia Polonii i Polakom za granica jak najszerszego dostępu do nauczania języka polskiego, odbudowy polskiej inteligencji na Wchodzie, zwiększania roli Polaków w życiu krajów zamieszkania dzięki wyższemu poziomowi wykształcenia. MENiS m.in. kieruje polskich nauczycieli do pracy dydaktycznej na Wschodzie, organizuje pomoc metodyczna, głownie dla nauczycieli języka polskiego, organizuje letni wypoczynek dla dzieci polskich zamieszkałych za granica, wspiera kształcenie akademickie naszych rodaków ze Wschodu w krajach zamieszkania i w Polsce.

W dyskusji członkowie Rady podnosili potrzebę silniejszego wspierania nauczycieli polskich szkół i szkółek sobotnio-niedzielnych, potrzebę wydania podręcznika historii Polski wskazujacego na osiagnięcia Polaków, opowiadali się za bliższa współpraca MENiS z organizacjami polonijnymi. Członkowie rady wskazywali na rolę kultury ludowej w budowaniu tożsamosci narodowej i na celowosć wspierania zespołów folklorystycznych, a także - mówili o wprowadzaniu nowoczesnych metod nauczania na odległosć.

Podkreslali również koniecznosć uregulowania spraw kształcenia z administracja krajów zamieszkania Polonii w drodze umów międzynarodowych. Członkowie Rady zwracali też uwagę na potrzebę staranniejszego doboru uczestników wakacyjnego wypoczynku w Polsce.

Ad 3. Skupiono się na dwóch aspektach tej problematyki: na polityce paszportowo-wizowej i sprawach obywatelstwa. Na wstępie uwarunkowania prawne przedstawił Leszek Ciećwierz, podsekretarz stanu w MSWiA. WypowiedĽ Ministra Ciećwierza uzupełnił dyrektor generalny Urzędu ds. Repatriacji i Cudzoziemców Jan Węgrzyn.

Przedstawiciele Rzadu omówili zasadę wyłacznosci obywatelstwa, problemy rozbudowy systemu urzędów konsularnych, koniecznosć zachowania bezpieczeństwa i wiarygodnosci dokumentów.

W dyskusji członkowie Rady wskazywali na przykłady występujacych niekiedy utrudnień w przyjazdach do kraju. Apelowali o ułatwienia dla Polaków ze Wschodu, o zmniejszenie wymagań dokumentacyjnych przy załatwianiu spraw obywatelstwa.

Członkom Rady odpowiadali przedstawiciele Rzadu. Minister Krzysztof Janik zwrócił uwagę na uwarunkowania wynikajace z koniecznosci zabezpieczenia się przed nadużyciami, fałszowaniem paszportów i wykorzystywaniem ich przez osoby nieuprawnione.

Dyrektor Jan Węgrzyn zapowiedział szerokie konsultacje projektu nowej ustawy o obywatelstwie.

Ad 4. Wprowadzenie do tematu wygłosił senator Tadeusz Rzemykowski, przewodniczacy Komisji Emigracji i Polaków za Granica. Senator Rzemykowski podkreslił koniecznosć zorganizowania tych obchodów w osrodkach polonijnych za granicami kraju i celowosć koordynacji w tym zakresie. Uznał za celowe zapewnienie udziału w tych imprezach przedstawicieli polskich władz, posłów i senatorów. Wspomniał o koncepcji TV POLONIA; stacja zamierza tego dnia przekazywać migawki z uroczystosci w najważniejszych osrodkach polonijnych.

Marszałek Longin Pastusiak zaproponował powołanie zespołu roboczego, koordynujacego działania w tym zakresie, w skład którego wchodziliby m.in.:

• Przewodniczacy Komisji Emigracji i Polaków za Granica,
• Prezydent Europejskiej Unii Wspólnot Polonijnych,
• dyrektorzy TV POLONIA i Radia Polonia.

Ad 5. Minister Adam Witalec, Szef Kancelarii Senatu, przypomniał podstawy prawne zlecania zadań państwowych w zakresie opieki nad Polonia i Polakami za granica. Wskazał na konsekwencje przepisów zawartych w ustawach o finansach publicznych, o rachunkowosci i o zamówieniach publicznych. Poinformował m.in., że tegoroczny senacki budżet polonijny wynosi 46 mln. 265 tys. zł, w tym na zadania programowe 31 mln. 930 zł i zadania inwestycyjne 14 mln. 335 tys. zł.

Aktualnie w Sejmie trwaja prace nad projektem budżetu państwa na 2004 r., w którym na opiekę nad Polonia i Polakami za granica Kancelaria Senatu zaplanowała ponad 7 % wzrost wydatków. Adam Witalec opisał również trzyetapowy tryb podejmowania decyzji w sprawach zlecania zadań państwowych.

Szef Kancelarii przedstawił także propozycję priorytetów dotowania na rok 2004 r., obejmujacych:

• rozwój edukacji Polaków za granica,
• upowszechnienie kultury polskiej i sportu,
• wspieranie organizacji polskich i polonijnych za granica,
• dofinansowanie letniego wypoczynku dzieci i młodzieży ze srodowisk polskich, pobyty lecznicze w kraju i pomoc charytatywna,
• wspieranie rozwoju przedsiębiorczosci wsród Polaków za granica i ich współpracę gospodarcza z Polska.

W dyskusji zwracano uwagę na kwestie rozliczeń dotacji przyznawanych na realizację zleconych zadań i na koniecznosć spełniania wymagań prawa w tym zakresie. Marszałek zwrócił szczególna uwagę na te wymagania. Członkowie Rady apelowali o szczególne podejscie do 60. Rocznicy Powstania Warszawskiego i obchodów organizowanych przez harcerzy.

Ad 6. Członkowie Polonijnej Rady Konsultacyjnej postulowali omówienie, na kolejnym posiedzeniu, spraw:

• kształtowania w swiecie opinii o Polsce i Polakach,
• promocji problematyki polonijnej w polskich mediach,
• prawnych regulacji sprawy obywatelstwa,
• roli Polonii w promocji polskiej gospodarki w swiecie.

Podsumowujac przebieg posiedzenia Marszałek Senatu Longin Pastusiak zwrócił uwagę na fakt, że rzeczowym pytaniom i watpliwosciom ze strony członków Rady towarzyszyły rzeczowe odpowiedzi przedstawicieli Rzadu. Dyskusja miała merytoryczny, konkretny charakter, dzięki temu była pożyteczna dla wszystkich uczestników.
Należy podkreslić, że w dyskusji w każdym z punktów porzadku dziennego brali aktywny udział wszyscy członkowie Polonijnej Rady Konsultacyjnej.

Członkowie Polonijnej Rady Konsultacyjnej pozytywnie ocenili merytoryczna jakosć materiałów przygotowanych na posiedzenie.

Komunikat sporzadził:

Sekretarz Polonijnej Rady Konsultacyjnej
Piotr Swiatecki

Akceptował:

Marszałek Senatu, Longin Pastusiak

Przebieg posiedzenia był rejestrowany. Na podstawie zapisów magnetofonowych zostanie sporzadzony stenogram posiedzenia.